Δευτέρα, 13 Μαΐου 2019

ΔΟΜΕΝΙΚΟΥ-ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ «ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΝΑ»

ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ 2019
                          
«Ευχή της μάνας έπαρε
   και στα βουνά περπάτα!»

    Κάθε χρόνο, στη γιορτή της Μητέρας, μου έρχεται στο νου το διδακτικό παραμύθι «Η ευχή της μάνας», με τα αχάριστα παιδιά (Χελώνα, Αράχνη, Σκαντζόχοιρος, Μυρμήγκι, Τζίτζικας) και τη μοναδική καλή κόρη Μέλισσα, που τρέχει με τα ζυμάρια στα χέρια να βοηθήσει την ανήμπορη μάνα της, όταν της μηνάει πως χρειάζεται τη βοήθειά της. Το διαβάζαμε στα σχολικά μας βιβλία και πολύ συχνά το ακούγαμε από στόματα παραμυθάδων. Αν το έχετε λησμονήσει, διαβάστε το στο https://paleochori-lesvos.blogspot.com/2016/05/blog-post_30.html,σε πέντε παραλλαγές. Επίσης, σχεδόν όλα τα σχολικά βιβλία μας είχαν ποιήματα για τη μητέρα, που τα αποστηθίζαμε και τα απαγγέλλαμε.

     Όλα τα ποιήματα για τη μάνα μας... Γιατί το αξίζει… Αρκεί να μην μένουμε μόνο στα συγκινητικά λόγια για την προσφορά της… Γιατί κάποτε η μάνα μας θα χρειαστεί την έμπρακτη απόδειξη της αγάπης μας, μια ζεστή γωνιά στο σπίτι μας, τη στοργική μας φροντίδα, άπειρη υπομονή, ανιδιοτελή αγάπη, ευγνωμοσύνη, όσα κατέθετε η ίδια όταν μας μεγάλωνε. Ας μην ξεχάσουμε τότε το χρέος αγάπης μας προς αυτήν.

     Με την ελπίδα ότι κατανοούμε το νόημα μιας τέτοιας επετείου, αφιερώνουμε ένα ακόμα ποίημα, «Προσευχή για τη Μάνα» της Περσεφόνης Δομενίκου - Αναγνώστου, για να τιμήσουμε τις Μάνες μας…
   
Δομενίκου - Αναγνώστου Περσεφόνη
Προσευχή για τη Μάνα

Τεχνήτρα της αγάπης.
Μάνα.
Υφάντρα της στοργής
και του πόνου.
Αγκαλιά απέραντη,
ολόζεστη,
παρηγορήτρα Μάνα.
Πώς χώρεσαν
όλα αυτά μέσα σου;
Θεέ μου,
πάνω απ’ όλα αυτά,
είσαι Συ.
Δος της κι άλλη δύναμη,
Θεέ μου,
της τεχνήτρας,
της υφάντρας Μάνας,
για να υφαίνει
με πιότερη τέχνη
την αγάπη,
με τη στοργή και τον πόνο.

(«Σκόρπιοι στίχοι», Μυτιλήνη 2015, σελ. 17)


Διαβάστε ακόμα:
 
Για την καθιέρωση της γιορτής:

Ανθολογία ποιημάτων για τη γιορτή της Μητέρας:

Ποίημα μαθήτριας για τη Μητέρα της:

Ποιήματα Λέσβιων ποιητών για τη Μητέρα:

Παραμύθι για τη Μάνα:

Κι ένα παραμύθι για τον Πατέρα!

Ποίημα του ιερέα Βασίλη Πανανή για τους γέροντες:

Δημοσιευμένο στο:
https://paleochori-lesvos.blogspot.com/2019/05/blog-post.html



Ας αγαπάμε με έργα κι ας σεβόμαστε τους γονείς μας…



Κυριακή, 12 Μαΐου 2019

ΔΑΝΙΗΛ ΑΝΘΟΥΛΑ ΓΙΑ ΒΟΜΒΑ - ΑΛΥΤΗ ΓΙΑΝΝΗ

Αναδημοσιευμένο κείμενο


Εκεί στην αλλότροπη ζωή του ουρανού ας σταματήσουν οι λυγμοί των αγγέλων αίνιγμα επίμονο θυμοειδές αστραποβόλημα που μίσεψες στους ατέρμονες ασφοδελούς της Αχερουσίας.
(Γιάννης Αλύτης)
                                                    
     Ο Γιάννης Αλύτης- Βόμβας γεννήθηκε στη Μυτιλήνη στις 2 Φεβρουαρίου του 1907 και πέθανε στην Αθήνα στις 3 Απριλίου του 1999. Στο Γυμνάσιο της Μυτιλήνης ευτύχησε να έχει σπουδαίους δασκάλους που συνέβαλαν στην καλλιέργεια του Γιάννη (Γιαννακού) Βόμβα. Μετά την αποφοίτησή του, διορίστηκε στη Νομαρχία Λέσβου, ως υπάλληλος της Στατιστικής Υπηρεσίας. Στη συνέχεια μετατάχτηκε στο Υπουργείο Δικαιοσύνης (Πρωτοδικείο Μυτιλήνης), απ' όπου και συνταξιοδοτήθηκε το 1965.
     Η πρώτη του επίσημη εμφάνιση στα Γράμματα έγινε τον Ιανουάριο του 1939 στην εφημερίδα Τρίβολος της Μυτιλήνης, όπου με το ψευδώνυμο «Γιάννης Αλύτης» έδωσε τους πρώτους υπερρεαλιστικούς του στίχους. Τα Ποιήματά του (1937-1977) εκδόθηκαν αρχικά το 1987 από τις εκδόσεις Καστανιώτη και στη συνέχεια, στο σύνολό τους, από τις εκδόσεις Σμίλη το 2007. Ο Αλύτης – Βόμβας συνεργάστηκε με όλες τις εφημερίδες της Μυτιλήνης καθώς και με το Δελτίο της Λεσβιακής Παροικίας, από τα μαθητικά του χρόνια μέχρι και το τέλος της ζωής του.
     Μετά το θάνατό του, με το έργο του ασχολήθηκε εκτενώς το περιοδικό Αιολικά Γράμματα στο τεύχος 250 (Ιούλιος-Αύγουστος 2011), στο αντίστοιχο αφιέρωμά του. Ο Βαγγέλης Καραγιάννης, Μυτιληνιός λόγιος, είχε επισημάνει τα υπερρεαλιστικά στοιχεία της ποίησης του Γιάννη Αλύτη-Βόμβα, όπως προκύπτει από την πρώτη έκδοση στον Καστανιώτη, το Φθινόπωρο του 1987, πολύ πριν μιλήσουν οι Γάλλοι επιφανείς του κινήματος και οι δικοί μας Ελύτης και Εμπειρίκος, καθώς επίσης, και είχε τονίσει εμφαντικώς διακριτά εμπειρικικά, αριστοφανικά «στοιχεία σεξουαλισμού, πριαπισμού» και άλλα «που προκαλούν το αβίαστο γέλιο του αναγνώστη».

     Με τον τίτλο FERMENTI κυκλοφορεί στην Ιταλία λογοτεχνικό περιοδικό το οποίο, μεταξύ άλλων, φιλοξενεί ξένες ενδιαφέρουσες ποιητικές φωνές.
     Στο τεύχος Anno XLIX N.248, των 500 σελίδων περίπου, που έχουμε στα χέρια μας, ανθολογούνται και δύο Έλληνες ποιητές. Ο Γιάννης Δάλλας, του οποίου η παρουσία είναι γνωστή στον φιλολογικό και λογοτεχνικό χώρο και τιμά τα Γράμματά μας, με το σύνολο του έργου του, ο οποίος έχει πολλάκις ανθολογηθεί και έχει πάρει τη θέση του στην ποιητική μας Ιστορία.

Το εξώφυλλο του ιταλικού λογοτεχνικού περιοδικού FERMENTI και τα περιεχόμενα του τ. 248 (ANNO XLIX N. 248)
θα βρείτε στην παραπάνω διεύθυνση.
                                                                           
     Ο έτερος Έλληνας ποιητής, για τον οποίο όλοι ελάχιστα ξέρουμε –κι εδώ το περιοδικό αποκαθιστά μια αδικία στην Ιστορία της νεότερης Ποίησής μας– είναι ο ποιητής Γιάννης Αλύτης, κατά κόσμον Ιωάννης Βόμβας, ο οποίος, με τα ποιήματά του κίνησε το ενδιαφέρον του γνωστού Ελληνιστή και μεταφραστή Crescenzio Sangiglio, θηρευτή ταλέντων και αφανών μαργαρίτων.
 
Φαίνεται πως ο Θεός της Ποίησης αργεί, αλλά δεν λησμονεί.
     
     Ο διαπρεπής μελετητής και μεταφραστής της ελληνικής ποίησης Crescenzio Sangiglio αναζήτησε τα ποιήματα του Γιάννη Αλύτη, αφορμής δοθείσης από ένα κείμενο δημοσιευμένο στο ηλεκτρονικό περιοδικό FREAR, το οποίο διευθύνει ο ποιητής Δημήτρης Αγγελής, και στο οποίο κείμενο γινόταν λόγος για αγνοημένους Λέσβιους ποιητές, μεταξύ των οποίων ήταν και ο Γιάννης Αλύτης. Το κείμενο είχε γράψει η υποφαινομένη, που είχε μελετήσει και τα ποιήματα, καθώς και τα άλλα κείμενα του Γιάννη Αλύτη από τις Εκδόσεις Σμίλη.
     Ο μεταφραστής παρουσιάζει στο ιταλικό λογοτεχνικό κοινό τον Γιάννη Αλύτη με τον τίτλο: «La riverlazione di un quasi ignoto poeta Greco: il sorgivo surrealismo di Jiannis Alitis-Vomvas, a cura di Crescenzio Sangiglio (con postfazione di Anthula Daniil)».
     Τα ποιήματα του Γιάννη Αλύτη είχα παρουσιάσει στο ηλεκτρονικό περιοδικό Diastixo, την 1-11-2015, ενώ για τον ξεχασμένο ποιητή ανάμεσα σε άλλους Λέσβιους λογοτέχνες έγραψα, όπως είπαμε, στο ηλεκτρονικό FREAR, στις 8 Απριλίου 2017.
    Η ιστορία είναι λεπτομερώς καταγεγραμμένη και σ’ αυτήν έχουν μερίδιο πολλά πρόσωπα. Αρχίζω από τον γιο του ποιητή, Βάσο Βόμβα, που κρατά στα χέρια του πολύτιμο αρχειακό λεσβιακό υλικό και, φυσικά, όλο το αρχείο του πατέρα του. Ο Κώστας Μίσσιος, που είναι ο «διάδοχος» του Βαλέτα όσον αφορά τα λεσβιακά Γράμματα και την αποθησαύριση κάθε λέξης και κειμένου που αφορά τη Λέσβο, παραχώρησε σημαντικές σελίδες και πληροφορίες. Άλλα πολλά γνωστά και επιφανή ονόματα της Λεσβιακής Άνοιξης εμπλέκονται με τον ένα ή άλλο τρόπο, που δεν είναι της παρούσης, κι έχουν ήδη κατατεθεί στο δημοσιευμένο κείμενο στο FREAR.
     Της παρούσης είναι ο Γιάννης Αλύτης, ο οποίος εκτιμήθηκε από έναν ξένο μελετητή, ενώ είναι σχεδόν άγνωστος στην Ελλάδα και σχεδόν ξεχασμένος και στην ιδιαίτερη πατρίδα του τη Λέσβο, όπου, εκτός από ποιητής, ήταν και τακτικός συνεργάτης του περιοδικού Τρίβολος του Στρατή Παπανικόλα και διοργανωτής των ιδιαίτερης σημασίας δρωμένων του Κλήδονα, καθώς και δημιουργός των ποιηματιδίων, γνωστών ως «στιχάκια», γεμάτα σκαμπρόζικο, πικάντικο, διονυσιακό ύφος. Έκδοση σχετική έγινε από τον Δρ. Παναγιώτη Σκορδά, με τίτλο «Αδιάντροπα του Κλήδονα» και παρουσίασή της από το περιοδικό Διάστιχο στις 17 Ιουλίου 2017. Τα «στιχάκια» προέρχονται από δύο αρχεία, εκ των οποίων το ένα ανήκει στον Βάσο Βόμβα, φυσικό κληρονόμο του δημιουργού και Κληδονάρχη Γιαννακού-Γιάννη Αλύτη-Βόμβα. Πρόκειται, λοιπόν, για πολυτάλαντο και εμπνευσμένο άνθρωπο, που αναβαθμίζει με το έργο του την πνευματική μας παραγωγή.
     Ο Crescenzio Sangiglio διέγνωσε την αξία της ποίησης του Αλύτη, ο οποίος τραμπαλίζεται ανάμεσα σε δυο διαφορετικού επιπέδου στοιχεία. Το ένα είναι το όνομα του συντοπίτη του, σχεδόν συνομήλικου ποιητή Οδυσσέα Ελύτη, τον οποίο θαυμάζει και με του οποίου το, επίσης, ψευδώνυμο παίζει, συμπλέει ή παραπλέει ποιητικά, και το άλλο είναι ότι σαν Αλήτης –που καθόλου δεν είναι, αντίθετα, αστός και αριστοκράτης είναι– περιπλανιέται σε όλη την ευρωπαϊκή λογοτεχνία, χωρίς να κάνει ρούπι από τα λεσβιακά χωρικά του ύδατα.
     Ο Γιάννης Αλύτης- Βόμβας έγραψε ποίηση υπερρεαλιστική που μπορεί να σταθεί –ως ένα βαθμό– πλάι στον προαναφερθέντα Ελύτη, αλλά και πλάι στον Ανδρέα Εμπειρίκο και στον Νίκο Εγγονόπουλο, για να στηριχτώ μόνο σε δύο πολύ χαρακτηριστικά για το είδος και το ύφος του στίχου τους δημιουργούς.
     Ο Crescenzio Sangiglio έγραψε εισαγωγή στα Ιταλικά (μιλάει απταίστως Ελληνικά και ζει στην Ελλάδα), μετέφρασε τα ποιήματα και συμπεριέλαβε και τη δική μου μελέτη, την οποία μετέφρασε επίσης, ως Επίμετρο, στη δική του δουλειά. Αυτή τη στιγμή έχουμε στα χέρια μας όλα τα ποιήματα του Γιάννη Αλύτη (1937-1977), Εισαγωγή και Επίμετρο στα Ιταλικά.
     Ο υιός, Βάσος Βόμβας, κι εγώ, αντιλαμβανόμαστε ότι η τιμή ανήκει στην ελληνική Ποίηση. Σε μας ανήκει η χαρά που ένας ακόμα σπουδαίος ποιητής προστέθηκε στην 2.500 χρόνων ιστορία ελληνικής Ποίησης και στον μεταφραστή που, σαν γνήσιος αδαμαντωρύχος, έφερε στο φως τους απαστράπτοντες στίχους του Γιάννη Αλύτη-Βόμβα. Φαίνεται πως ο Θεός της Ποίησης αργεί αλλά δεν λησμονεί. Σε ένα ερωτικό του ποίημα ο Γιάννης Αλύτης γράφει:
                 
Και θέλω να σε ζήσω ολάκερη…

     Τη ζωή την έζησε, την Ποίηση δεν πρόλαβε, αλλά έχει και η ζωή τα δικά της μυστήρια και τους δικούς της δρόμους προς το υπερπέραν, όπου ελπίζουμε να ταξιδεύει το ιταλικό FERMENTI και να μεταφέρει τα νέα περί της Ποιήσεως του ευτυχούς Γιάννη - Αλύτη Βόμβα.
Ανθούλα Δανιήλ
      


Ο Γιάννης Αλύτης - Βόμβας με το γιο του Βάσο.  

Σημειώσεις:
1. Το παραπάνω κείμενο μας το έστειλε ο κ. Βάσος Βόμβας, γιος του λογοτέχνη. Είναι αναδημοσιευμένο από το ηλεκτρονικό περιοδικό Διάστιχο: https://diastixo.gr/epikaira/apopseis/12139-alyths-metafrash-italika, στο οποίο δημοσιεύτηκε 11 Μαΐου 2019.

2. Η Ανθούλα Δανιήλ είναι δρ Φιλολογίας, συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας, μέλος της Ένωσης Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών. Άλλα κείμενά της:

Τρίτη, 7 Μαΐου 2019

ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ - ΙΠΤΑΜΑΙ


                 ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΥ «ΙΠΤΑΜΑΙ»                  

Από τη β΄έκδοση του βιβλίου «Ίπταμαι» (Αθήνα 2018, ISBN: 978-618-83331-0-9), αυτοέκδοση, τα παρακάτω ποιήματα του Δημήτρη Μυτιληναίου. Ο υπέρτιτλος «Λακωνίζειν», καθώς η ποιητική συλλογή περιλαμβάνει και αρκετά χαϊκού, με τίτλους «Συναισθηματικές σκέψεις», «Εμπειρικές σκέψεις», «Πολιτικές σκέψεις».  Βιβλία του συγγραφέα: «Απόσταγμα ποίησης», «Έκσταση», «Σημάδι μεσοπέλαγα», «Οι κλώνοι της αγάπης», «Ζωή επί γης», «Μια ζωγραφιά», «Ποιητική ελεύθερη γνώμη», «Ίπταμαι - Λακωνίζειν».                                                                                                                   
ΑΠΟΛΙΘΩΜΕΝΟΣ ΘΕΟΣ

Ένας αρχαίος
παροπλισμένος θεός
διωγμένος από τον Όλυμπο
ήρθε κοντά στη θάλασσα.
Στους πρόποδες
των Γερανίων
αντικριστά Αλκυονίδων
ξάπλωσε τ’ ανάσκελα.
Ευρύ το μέτωπο
με σφαλιστά τα μάτια
στόμα σφικτό, μουστάκι, γένια
και μια κοιλάρα να!...
Ποιος να ’ναι τάχα
μήπως ο Δίας απολιθωμένος
ή ο Άρης γερασμένος
ή ένας μύθος πια χαμένος…


ΟΙ ΕΩΣΦΟΡΟΙ

Ε… Εσείς
που αιματοκυλείτε τη Γη
δε θα σας ονοματίσω
γιατί είσαστε πασίγνωστοι.
Ε… Εσείς
αν νομίζετε πως είστε άνθρωποι
είστε γελασμένοι
γιατί οι άνθρωποι έχουν συνείδηση.
Ε… Εσείς
που θησαυρίζετε με το αίμα
δεν πάτε στο διάβολο
το συνάδελφό σας να ησυχάσουμε.
Αλλά πώς να πάτε στο διάβολο.
δεν υπάρχουν διάβολοι.
Άρα… ποτέ δε θα ησυχάσουμε.


ΤΑ ΔΕΙΝΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Η αίσθηση του ισχυρού
το δίκαιο του ισχυρού
μπορεί να αλλάξει
μόνο με αγάπη.
Το ίδιο συμφέρον
η τεράστια απληστία
μπορεί να αλλάξει
μόνο με αγάπη.
Αγάπη βασισμένη
όχι στο φόβο
για τη μέλλουσα ζωή
αλλά για την παρούσα.
Τα δεινά του κόσμου:
Το δίκαιο του ισχυροτέρου
και το ίδιο συμφέρον.
Αν απαλλαγούμε από αυτά
θα ζήσουμε ειρηνικά.
Τα αυτονόητα είναι και
τα δυσκολότερα έως αδύνατα.
                                Οκτ. 2016


ΤΟ ΔΡΑΜΑ ΚΑΙ Η ΕΛΠΙΔΑ

Ιδέα του Μαρξ
πράξη του Λένιν
κακά τα ψέματα
δεν άντεξες στο χρόνο.
Δεν άντεξες τη βία
την απάτη και τη λούφα
δεν άντεξες τους υπανθρώπους
και τους παλιανθρώπους.
Οχτροί και φίλοι
σε πήρανε φαλάγγι
σε ρίξανε στο τέλμα
και σε πνίξανε.
Όμως μας έδωσες πάρα πολλά
κι ας λένε οι άλλοι παραμύθια
και σίγουρα θα ξαναγεννηθείς
με το σωστό τ’  αληθινό.
Το δημοκρατικό σου πρόσωπο.


ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ

Κάθε ημέρα
περπατώ μία ώρα
στο ακρογιάλι.

Να ’τοι πάλι οι
γλάροι στο βραχάκι τους
ευτυχισμένοι.

Αλεποχώρι
το ηλιοβασίλεμα
το κάτι άλλο!


ΕΜΠΕΙΡΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ

Αρμενίζουμε
στο καράβι του χρόνου
και ελπίζουμε.

Ένα ταξίδι
μέσα στο χρόνο είναι
αυτογνωσία.

Δύσκολο να βρεις
την αλήθεια ανάμεσα
στους τόσους μύθους.

Αγαπώ όλους
τους ανθρώπους, λυπάμαι
τους άπληστους.

Χαρισματικοί
άνθρωποι ομορφαίνουν
τη ζωή στη Γη.

Μοιράζουν τη Γη
οι άνθρωποι, τα ζώα
δεν το γνωρίζουν.

Για να μπορείς να
είσαι αυτάρκης,
γίνε ολιγαρκής.

Όταν στηρίζεις
κάποιον χωρίς αμοιβή
είναι αγάπη.


ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ

Ο νότος θύμα
δόλιας Γερμανικής
ραδιουργίας.

Εκμαυλίστε τους
δανείστε τους αβέρτα
αφανίστε τους.

Η εξάπλωση
της διαφθοράς μοιάζει
με τη γάγγραινα.

Δεν συγκινούνται
με λόγια, αδίστακτοι
για το συμφέρον.

Οικονομικοί
δολοφόνοι, μάστιγα
των κοινωνιών.

Το προσφυγικό
δράμα, σήμερα είναι
αίσχος του κόσμου.

Η δημιουργία
προσφύγων, συμφέροντα
υπανθρώπων.

Οι αδίστακτοι
εκμεταλλεύονται τους
θρησκευόμενους.

Σου αρέσει το
παραμύθι στο λέω
να με ψηφίσεις.

Για να μπορείς να
αντιμετωπίζεις το
ψέμα, παιδεία.

Κάτι αλλάζει
θα το δούμε σύντομα
στην Ελλάδα μας.


ΧΑΪΚΟΥ ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟΥ

Ζω σε μια χώρα
άυλη, γεμάτη Φως,
ΙΠΤΑΜΑΙ, θωρώ.


Συγχαρητήρια στο δημιουργικό συγγραφέα Δημήτρη Μυτιληναίο…