Πέμπτη, 20 Ιουλίου 2017

ΣΑΧΑ-ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ ~ «Φωτισμένο» Παράθυρο


«Φωτισμένο» Παράθυρο
                                                               της φιλολόγου Μαρίας Νικ. Σαχά - Γιαννοπούλου

Ανοίγει παραθύρι ένα λευκό του θέρους μεσημέρι.
Μια αχτίδα σε κλαδί ελιάς αστράφτει στο τζάμι.
Μεμιάς χωράει στου παραθυριού το κάδρο
ολόφωτη του τοπίου σελίδα.
Στον ήσυχο ορίζοντα γλαρώνει το μεσημέρι
και σμίγουν εις «σάρκα μίαν»
η χαλκοπράσινη στεριά κι η γαλανή η θάλασσα.
Η γαλήνη, λευκό νυφικό απλώνει στου καλοκαιριού τους γάμους.
Ο ήλιος ξυπόλυτος ζεσταίνει τη ράχη του καϊκιού,
που πάγωσε στη σιωπή και τις έγνοιες του χειμώνα.
Το γυμνό του κατάρτι φασκιώνουνε τ’ άσπρα του πανιά
κι ένας σταυρός βιγλάτορας, πανόπτης, στης κορφής του το μέτωπο.
Το μελτεμάκι αρωματίζει του καλοκαιριού τις άχνες
και γλυκά στην κοχύλα του φυσά της ποίησης άρωμα.

Δες! Έρχονται σειρές-σειρές
τα κυματάκια, παιδιά προσφυγόπουλα, αθώα,
μ’ άσπρα μαντήλια, σημαίες λευκές.
Χαϊδεύονται στης στεριάς τα ποδοφούστανα.
Φιλούνε ευλαβικά τα τρυφερά, πέτρινα χέρια της.
Τραγουδούνε τραγούδια προαιώνια,
βαφτισμένα στη βρεφική ανάσα του φλοίσβου.
Τραγούδια που νανουρίζουν τον ύπνο τους.
  «Να! Ο Οδυσσέας φιλάει το χώμα της Φαιακίδας».
  «Να! Ο Μωυσής δείχνει τη γη της επαγγελίας».
  «Να! Οι Μύριοι αντικρίζουνε τη θάλασσα».

…Μα εκεί, στα πρώτα βράχια, δυο άσπροι κύκνοι γοργοπλέουν.
Βουρκώνει το σύννεφο κι ένας ύπουλος αγέρας
κλείνει την αυλαία της καλοκαιριάς στου παραθυριού το κάδρο.
Νυχτώνει!... Κύματα, παιδιά προσφυγόπουλα, αθώα,
ψάλλουνε τώρα την ελεγεία για τη βαρυχειμωνιά που έρχεται.
Τον εφιάλτη που ξυπνάει τα όνειρά τους.
  «Ε!... Εσείς της άγριας καταιγίδας γέννες,
  γιατί σηκώνετε τείχη ψηλά στης αγάπης τα σύνορα;
  Γιατί, “χωρίς αιδώ”, ακούτε το θρήνο του φλοίσβου;
  Γιατί στις θύελλες θέλετε για “ασπίδες” βρέφη, κρίνα λευκά;
  Μη! Στα αφροκύματα τα νανουρίζουν μάνες.
  Ο άγγελος των παιδιών ας αρπάξει “την μάχαιραν”
  από το χέρι της μεθυσμένης μαινάδας».

Αχ!... Γιατί μονάχα η ποίηση ακούει των πολέμων τον κρότον;
___________

* Δημοσιευμένο στο περιοδικό «Ναξιακά Γράμματα», τεύχος 21, Οκτ.-Νοέμβρ.-Δεκ. 2016, σελ. 61. Σε μας εστάλη για αναδημοσίευση από τη συγγραφέα.
clip_image002ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ


Η Μαρία Νικ. Σαχά-Γιαννοπούλου, συνταξιούχος φιλόλογος, συγγραφέας και ζωγράφος, γεννήθηκε στην Κωμιακή Νάξου. Σπούδασε Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, εργάστηκε ως βοηθός στην έδρα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας του ιδίου Πανεπιστημίου και στη συνέχεια υπηρέτησε για πολλά χρόνια στη δημόσια Μέση Εκπαίδευση. Πέρα από τα διδακτικά της καθήκοντα, πνευματικές και καλλιτεχνικές ανησυχίες την οδήγησαν στη λογοτεχνική και εικαστική έκφραση. Έχει λάβει μέρος σε ομαδικές εκθέσεις: στο Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός», στην «Εταιρεία Επιστημόνων Καλλιτεχνών», στο κτίριο «Κωστή Παλαμά» και σε Πανναξιακές εκθέσεις. Έργα της λογοτεχνικά και ζωγραφικά έχουν δημοσιευθεί σε πολλά έγκριτα περιοδικά και σε τοπικές εφημερίδες (Η όποια παρουσίαση των έργων τέχνης χαρακτηρίζεται από τον κοινωνικό και πολιτιστικό της σκοπό).
     Το 2015 δημοσίευσε τα έργα της σε συγκεντρωτικό τόμο, με τίτλο «Ελληνισμός Εμπνευστής και Δάσκαλος» (ISBN: 978-960-93-7272-5). Στη δημοσίευση αυτή συγκεντρώνει μαζί με τα ήδη δημοσιευμένα έργα της και αδημοσίευτα, λογοτεχνικά και εικαστικά. Τα έργα της Α΄ συλλογής «Ελληνισμός εμπνευστής και δάσκαλος» (ζωγραφίζοντας τα σύμβολα της «λέξης») οργανώνονται σε νοηματικές ενότητες, με εκείνα της νεότερης Β΄ συλλογής: «Η ηχώ της περισυλλογής», ώστε όλα να είναι μέλη στην «οικογενειακή εστία» της δημιουργικής πρωτοβουλίας.
     Πηγές της έμπνευσής της: η ομορφιά της ελληνικής φύσης, τα «ευγενή» ανθρώπινα συναισθήματα, η σημασία της καθημερινότητας, η πίστη στις κοινωνικά και ηθικά δοκιμασμένες αξίες, ως όντως αξίες. Την απασχολούν σύγχρονα προβλήματα και ιδιαίτερα η θέση του παιδιού στη σύγχρονη πραγματικότητα. Θεωρεί τον ρόλο του «ηρωικό», αφού αντιμάχεται τη σκληρότητα των ισχυρών της γης και του οποιουδήποτε πολέμου, με όπλα ιδεαλιστικά: την τρυφερότητα, την αθωότητα, την ειρήνη, την «εν δυνάμει» εξέλιξη του «ζῆν». Το πνεύμα, η ποίηση έχει ευθύνη απέναντι στη ζωή. Και το παιδί ως πηγή ζωής για το παρόν και το μέλλον της κοινωνίας ενσαρκώνει αξίες και πάνω απ’ όλα την αξία για τη θεμελίωση, γενικά, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
     Εκφράζει την εκτίμησή της για τους «εραστές της πατρίδας» και «ασκητές» του πνεύματος μέσα από την τέχνη. Τους καθοδηγητές της φιλοπατρίας και φιλοκαλίας.
     Σε υψηλό βάθρο του στοχασμού της: η «μικρή» Ελλάδα με τα μεγάλα, πλατιά σύνορα του πολιτισμού της να αργοφωτίζεται από το φως του, «αθέλητα κρυμμένη» στις ψυχές της ράτσας. Αυτή η Ελλάδα ας είναι για τους νέους «το παλιό βιολί με τις καινούργιες δοξαριές». Αυτή η Ελλάδα ας ενισχύσει την εθνική αυτοπεποίθηση και αξιοπρέπεια, με στόχο τον αρμονικό συνδυασμό των αξιών του παρελθόντος με δημιουργικές τάσεις του παρόντος. Και από αυτές τις «δοξαριές» ας ηχεί μια «νέα μουσική», που θα χαμηλώνει το θόρυβο της όποιας εποχής.
     (Το βιογραφικό σημείωμα είναι από το βιβλίο της «Ελληνισμός Εμπνευστής και Δάσκαλος»).
     

Τετάρτη, 19 Ιουλίου 2017

ΣΑΧΑ - ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑΣ «ΑΣ ΕΛΘΕΙ “ΕΝΑΣ” ΝΑ ΣΑΛΠΙΣΕΙ ΕΙΡΗΝΗ»



ΜΑΡΙΑΣ ΝΙΚ. ΣΑΧΑ - ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ, ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ
            
Ας έλθει «ένας» να σαλπίσει ειρήνη1

Πέσανε τ’ άστρα στη γη.
Γεώδεις μάζες,
δίχως το λάμπος!

Άνθρωποι νωθροί
έπαψαν να τα μετρούν.
Κοιτάζουν χάμω.

Κώφωση δεινή
στην κλαγγή των πολέμων.
«Ένδοθεν ζάλη»!

Ας έρθει «ένας»
να σαλπίσει ειρήνη.
Ωσάν άγγελος.

Δικαιοσύνης σπορά
ειρήνης καρποί.
«Κλάδος ελαίας».

Νήπιο της προσφυγιάς,
γάλα ξενιτιάς
έρμο βυζαίνει.

Μανάδων κραυγές
σε ορθάνοιχτο στόμα.
Βοά ο πόνος.

Τρέμουν οι βάρκες
στων ματιών τις οθόνες.
Φουρτούνες ψυχής.

Πικροθαλασσιά…
Συστενάζουν τα νησιά.
Βαρύς ο σταυρός!

Στις ορδές της συμφοράς,
φράζουν τους δρόμους
των τειχών στήθη.

Κώφωση δεινή
στην κλαγγή των πολέμων.
«Ένδοθεν ζάλη»!

Αδρανής η γη
πισθάγκωνα δεμένη.
Σταύρωσαν αυτήν!

Ας έρθει «ένας»
να σαλπίσει ειρήνη.
Ωσάν άγγελος!

_________________________
1. Η εν λόγω ποίηση είναι η γνωστή με το όνομα «Χαϊκού». Έχει την καταγωγή της από σχετική τεχνοτροπία της Ιαπωνικής Λογοτεχνίας, γνωστή από τον 15ο αιώνα. Η παραδοσιακή μορφή της αποτελείται από τρεις ομάδες των: 5, 7 και 5 συλλαβών. Συνήθως, για έμφαση, τοποθετούνται σε τρεις στίχους (τρίστιχη στροφή). Το Χαϊκού έχει συνολικά 17 συλλαβές και είναι η πιο σύντομη μορφή ποίησης στον κόσμο. Έχει τη χάρη να δηλώνει εν συντομία και με συμβολισμούς πυκνά νοήματα. Δηλαδή υποβάλλει πολλά σε όσο το δυνατόν λιγότερες λέξεις και με σταθερό αριθμό συλλαβών. Το ποιητικό αυτό είδος προκαλεί το ενδιαφέρον της σύγχρονης λογοτεχνίας.

2. Δημοσιευμένα στο περιοδικό «Ναξιακά Γράμματα», τεύχος 23, Απρ.-Μάιος-Ιούν. 2017, σελ. 67.

3. Η Μαρία Νικ. Σαχά-Γιαννοπούλου, συνταξιούχος φιλόλογος, συγγραφέας και ζωγράφος, γεννήθηκε στην Κωμιακή Νάξου. Σπούδασε Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, εργάστηκε ως βοηθός στην έδρα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας του ιδίου Πανεπιστημίου και στη συνέχεια υπηρέτησε για πολλά χρόνια στη δημόσια Μέση Εκπαίδευση. Πέρα από τα διδακτικά της καθήκοντα, πνευματικές και καλλιτεχνικές ανησυχίες την οδήγησαν στη λογοτεχνική και εικαστική έκφραση. Έχει λάβει μέρος σε ομαδικές εκθέσεις: στο Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός», στην «Εταιρεία Επιστημόνων Καλλιτεχνών», στο κτίριο «Κωστή Παλαμά» και σε Πανναξιακές εκθέσεις. Έργα της λογοτεχνικά και ζωγραφικά έχουν δημοσιευθεί σε πολλά έγκριτα περιοδικά και σε τοπικές εφημερίδες (Η όποια παρουσίαση των έργων τέχνης χαρακτηρίζεται από τον κοινωνικό και πολιτιστικό της σκοπό). Το 2015 δημοσίευσε δημοσιευμένα και αδημοσίευτα έργα της (ποιήματα, πεζά και ζωγραφική) σε συγκεντρωτικό τόμο με τίτλο «Ελληνισμός Εμπνευστής και Δάσκαλος» (ISBN: 978-960-93-7272-5).

4. Η εικόνα που κοσμεί τα χαϊκού είναι χριστουγεννιάτικη κάρτα ζωγραφισμένη από την ίδια το 2017.

Τρίτη, 18 Ιουλίου 2017

ΧΑΪΚΟΥ ΜΑΡΙΑΣ Ν. ΣΑΧΑ-ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ

Της φιλολόγου Μαρίας Νικ. Σαχά - Γιαννοπούλου
Φιλανθείς στοχασμοί*

Άπιαστοι ήχοι
στη γαλήνη της ρέμβης.
Ηδύς στοχασμός!

Χαρωπές λαλιές
και γύρης πνοές
στων λουλουδιών τα γλέντια.

Άνθη λαμπρά
της έμπνευσης οίστρος.
Των λουλουδιών σοφία!

Το κόκκινο της
τριανταφυλλιάς χρώμα
πορφύρας δόξα.

Άρωμα βαθύ
σ’ άσπρο γιασεμί.
Φιλαρέσκειας ύφος.

Ο άσπρος κρίνος
ορθοστήμονας στέκει.
Θείον άγγελμα!

Οι παπαρούνες
αιμάσσων πέπλος
στης άνοιξης τους γάμους.

Μια μαργαρίτα
χωριατοπούλα αγνή.
«Χλόης οσίας».

Παπαρούνα του
βουνού ένα ξωκκλήσι
με μαύρο σταυρό.

Η πασχαλίτσα
θα κάνει Ανάσταση
στις καμπανούλες.

Σεληνοφέγγει.
Της αμμουδιάς τα κρινάκια
ψαύουν το «είναι».

Τα λευκάζοντα
της ελιάς άνθη
επωάζουν το λάδι.

Ελλοχεύει στα φύλλα
πράσινης δάφνης
σπιρτάδα οσμής.

Στο ψιλόβροχο
κλαίνε τα ρόδα
με δάκρυα στα φύλλα.

Κλάδοι μυγδαλιάς
νύφες χαρωπές
στο φως λευκής ομίχλης.

Μύρα καίγονται
στις φλογισμένες καρδιές
των λεμονανθών.

Το φεγγαρήσιο
φέγγος θερίζει
στους βραχόκηπους σκιές.

Άπιαστοι ήχοι
στη γαλήνη της ρέμβης.
Ηδύς στοχασμός.

_________________ 

* Η εν λόγω ποίηση είναι η γνωστή με το όνομα «Χαϊκού». Έχει την καταγωγή της από σχετική τεχνοτροπία της Ιαπωνικής Λογοτεχνίας, γνωστή από τον 15ο αιώνα. Η παραδοσιακή μορφή της αποτελείται από τρεις ομάδες των: 5, 7 και 5 συλλαβών. Συνήθως, για έμφαση, τοποθετούνται σε τρεις στίχους (τρίστιχη στροφή). Το Χαϊκού έχει συνολικά 17 συλλαβές και είναι η πιο σύντομη μορφή ποίησης στον κόσμο. Έχει τη χάρη να δηλώνει εν συντομία και με συμβολισμούς πυκνά νοήματα. Δηλαδή υποβάλλει πολλά σε όσο το δυνατόν λιγότερες λέξεις και με σταθερό αριθμό συλλαβών. Το ποιητικό αυτό είδος προκαλεί το ενδιαφέρον της σύγχρονης λογοτεχνίας.

** Δημοσιευμένα στο περιοδικό «Ναξιακά Γράμματα», τεύχος 23, Απρ.-Μάιος-Ιούν. 2017, σελ. 66.

*** Η Μαρία Νικ. Σαχά - Γιαννοπούλου, συνταξιούχος φιλόλογος, συγγραφέας και ζωγράφος, γεννήθηκε στην Κωμιακή Νάξου. Σπούδασε Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, εργάστηκε ως βοηθός στην έδρα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας του ιδίου Πανεπιστημίου και στη συνέχεια υπηρέτησε για πολλά χρόνια στη δημόσια Μέση Εκπαίδευση. Πέρα από τα διδακτικά της καθήκοντα, πνευματικές και καλλιτεχνικές ανησυχίες την οδήγησαν στη λογοτεχνική και εικαστική έκφραση. Έχει λάβει μέρος σε ομαδικές εκθέσεις: στο Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός», στην «Εταιρεία Επιστημόνων Καλλιτεχνών», στο κτίριο «Κωστή Παλαμά» και σε Πανναξιακές εκθέσεις. Έργα της λογοτεχνικά και ζωγραφικά έχουν δημοσιευθεί σε πολλά έγκριτα περιοδικά και σε τοπικές εφημερίδες (Η όποια παρουσίαση των έργων τέχνης χαρακτηρίζεται από τον κοινωνικό και πολιτιστικό της σκοπό). Το 2015 δημοσίευσε δημοσιευμένα και αδημοσίευτα έργα της (ποιήματα, πεζά και ζωγραφική) σε συγκεντρωτικό τόμο με τίτλο «Ελληνισμός Εμπνευστής και Δάσκαλος» (ISBN: 978-960-93-7272-5).

**** Η εικόνα που κοσμεί το ποίημα είναι έργο της Μαρίας Νικ. Σαχά - Γιαννοπούλου, υδατογραφία (40 x 60) με τίτλο «Το αγαπώ της μαργαρίτας», δημοσιευμένη στο βιβλίο της με ποιήματα, πεζά και ζωγραφική και τίτλο «Ελληνισμός Εμπνευστής και Δάσκαλος», Αθήνα 2015, σελ. 92.

ΣΑΧΑ - ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑΣ «ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΣΗ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΣΤΟ ΑΛΣΟΣ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ»

Ποίημα της Μαρίας Νικ. Σαχά - Γιαννοπούλου, πολυτάλαντης φιλολόγου, ποιήτριας, πεζογράφου και ζωγράφου από την Κωμιακή Νάξου, αναδημοσιευμένο από το περιοδικό «Γραμμή» Γαλατσίου, Απρίλιος 2017. Εμείς προσθέσαμε τις φωτογραφίες...
Μαρίας Νικ. Σαχά-Γιαννοπούλου 
                 
Περιδιάβαση της μνήμης στο άλσος Γαλατσίου

Στο πνευμόνι του άλσους χτυπά η καρδιά του Γαλατσίου.
Εκεί, θροΐζουν τα φύλλα, πνοή, φύσημα,
άγιο φίλημα στα μέτωπα.
Εκεί, τα τιτιβίσματα νηπίων, χαρές παιδικές,
χάρες κι ομορφιές της νιότης.
Στο φεγγοβόλημα της άνοιξης, οθόνες ανοιξιάτικες
στων λουλουδιών τον άτακτο χορό: πρασινάδες,
χαμολούλουδα χιλιόχρωμα, μυριομύριστα,
παιδιά του λαού ατίθασα, του μέλλοντος κλωνάρια.
Μα των βουνών μικρές κυρίες, λευκοντυμένες μαργαρίτες.
Λάμπουνε στο φως, ως μαργαριτάρια.
Και στο γύρω γύρω όλοι, κορίτσια,
παπαρούνες στα κόκκινα μ’ ένα στο λαιμό σταυρό.
Πορφυρές «παρειές» φρεσκάδας και συστολής της νιότης.
Και δώρα του φθινόπωρου των βράχων μπουκέτα:
ροδίζοντα κυκλάμινα, παιδική τρυφεράδα,
στο λίκνο της πέτρας.
Όλα, όμορφα λουλούδια, του λαού παιδιά:
ανώνυμα, ατίθασα, ταπεινά, της ζωής τραγούδι.
Όπως ο λαός πατέρας,
αυτός ο μικρός-ο Μέγας της ζωής λυράρης.
Και παίζουνε, ολοχρονίς, με τον ήλιο, τη βροχή, το χιονιά.
Όλη η φύση ένας ακριβός σελιδοδείχτης
στο παιδικό το λεύκωμα της μνήμης.
Και σαν έρθει το θέρος
αύρα καλοκαιρινή, θωπεία δροσερή,
έτσι, καθώς ανεβαίνουν οι σκάλες
στο μικρό θεατράκι του άλσους.
Πόθος ελληνότροπος να αναστήσει
την αρχαία θεατρική δόξα.
Εκεί, στο «αλώνι» της ορχήστρας
και το χειροκρότημα του κοίλου.
Εκεί, η τέχνη μιμείται τη ζωή.
Συμπάσχει ο θεατής με τον πάσχοντα ήρωα.
Με συμπάθεια και φόβο αγωνιά για την τύχη του.
Μα φεύγει λυτρωμένος και ηθικά βελτιωμένος:
«Μίμησις πράξεως σπουδαίας και τελείας (…)
Δι’ ελέου και φόβου περαίνουσα
την των τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν».
Του Ελληνισμού πνευματική «πραμάτεια».
Και κάθε Πάσχα, στο Γαλάτσι, στη γιορτή του Άη Γιώργη,
η βυζαντινή ομορφοκκλησιά Ανάσταση σημαίνει.
Σκιρτά των αιώνων η σιωπή και το Βυζάντιο ξυπνά.
Ξετυλίγει της ιστορίας το νήμα
η θεοφύλαχτη, θεοσκέπαστη εκκλησιά.
Αιώνες υφαίνει της συνέχειας τη μύχια ένωση.
Μητρικά, σφιχτοκρατεί την αρχαία και νέα Ελλάδα μαζί.
Και εικόνες εντοιχισμένες
στα χρώματα τα βυζαντινά, μελιχρές.
Το φως το «αληθινό» παίζει με τις σκιές.
Ο Άη Γιώργης, καβάλα στ’ άλογο,
σημαδεύει το νήμα του μέλλοντος…
Αγάλλονται οι Άγιοι και ακτινοβολεί ο γλυκασμός
της πολιούχου Γλυκερίας της Αγίας.
Εικόνες ψαλτήρια, μιας αρμονίας που νικά το χωροχρόνο.
Των ιματίων οι πτυχές δοκιμάζουνε στη φθορά, τις αντοχές.
Βυζαντινή τάξη, ακρίβεια, πειθαρχία σχημάτων και χρωμάτων.
Και μάρμαρα σιωπηλά σκαλίζουν στολίδια γραμμικά.
Ο χρωστήρας βάφει σε καλλίγραμμους ελιγμούς:
των φύλλων θροΐσματα.
Στο βυζαντινό το φως αστράφτει ο στολισμός!
Και από γης, το βλέμμα υψώνεται
στον «ουράνιο» θόλο του ναού: στο θρόνο του Παντοκράτορα.
Τα πάντα βλέπει, με όση γλυκύτητα επιτρέπει
ο αυστηρά εγγεγραμμένος οφθαλμός.         
Στην Άγια Γραφή που την κρατεί,
λάμπει της θεοσοφίας αστραπή!
     Και γοργόφτερες σκέψεις φέρνουνε μνήμες:
Εάλω η Πόλις!
Πάντα, μια «αφύλαχτη Κερκόπορτα» κρίνει την τύχη των λαών.
Εκεί, ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, ο τελευταίος αυτοκράτορας,
θα υπογράψει το βυζαντινό «θαύμα» των νέων Θερμοπυλών.
Ως άλλος «Λεωνίδας» το ολοκαύτωμα της θυσίας προτιμά.
Είναι περικυκλωμένος και όλα έχουν χαθεί.
Μα αρνείται την Πόλη να παραδώσει στον Μωάμεθ τον Πορθητή:
«Το δε την Πόλιν σοι δούναι ούτ’ εμόν (…)
κοινή γαρ γνώμη πάντες αυτοπροαιρέτως αποθανούμεν
και ου φεισόμεθα της ζωής ημών».
Άρνηση που πήρε σάρκα από το Θουκυδίδειο:
«εύψυχον» φρόνημα και «ελεύθερον» πνεύμα.
Και έμεινε άσβηστο το κόκκινο μελάνι-αίμα,
της υπογραφής του αυτοκράτορα χρώμα.
     Και κάθε Πάσχα «θυρανοίγει» η όμορφη βυζαντινή εκκλησιά.
Αναστάσιμος κρότος του θείου δέους το Βυζάντιο ξυπνά.
Του Ελληνισμού πνευματική «πραμάτεια».
Ας αναστοχαστούμε…!


ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΛΣΟΣ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ





   














  








Δευτέρα, 17 Ιουλίου 2017

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ~ ΣΚΟΡΔΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ «ΤΑ ΑΔΙΑΝΤΡΟΠΑ ΤΟΥ ΚΛΗΔΟΝΑ»




    «ΠΑΓΓΕΡΑΓΩΤΙΚΟΣ»
     ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΕΡΑΣclip_image001

Γέρα, 17-07-2017
ριθμ. Πρωτ.: 18
ΠΡΟΣ: ΜΜΕ

Δ Ε Λ Τ Ι Ο   Τ Υ Π Ο Υ
  

        O «Παγγεραγωτικός» Πολιτιστικός Σύλλογος και η εφημερίδα το «Βήμα» της Γέρας, θα παρουσιάσουν, την Τετάρτη 19 Ιουλίου, στις 8 το βράδυ, στο Καφέ «Κάβος» στο Πέραμα, το βιβλίο του Παναγιώτη Σκορδά «Αδιάντροπα του κλήδονα. Τα κάψαλα και ο κλήδονας στη Λέσβο», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μύθος. Πρόκειται για μία ακόμη προσπάθεια διάσωσης και διάδοσης της παράδοσης και του πολιτισμού της Λέσβου.

Τα Αδιάντροπα του Κλήδονα παρουσιάζουν την ιστορία του εθίμου από την αρχαιότητα, καθώς και αποσπάσματα από πεζογραφήματα και θεατρικά έργα συγγραφέων της Λέσβου. Ο αναγνώστης θα βρει και τα τραγούδια και στιχάκια, όπως έχουν καταγραφεί στις συλλογές των Βάσου Βόμβα και Ακίνδυνου Σκωπτικού. Και επειδή ο Κλήδονας είναι πρωτίστως κέφι, γέλιο και απόδραση από τον καθωσπρεπισμό των καθημερινών κοινωνικών σχέσεων, το βιβλίο συνοδεύεται από cd, στο οποίο ομάδα γνωστών ηθοποιών της Λέσβου περιγράφουν και ζωντανεύουν τον κλήδονα με την απαγγελία των τετράστιχων.

Στο εισαγωγικό κείμενο του συγγραφέα-ανθολόγου, ανάμεσα στα άλλα διαβάζουμε: «[…] Αξίζει να προσέξουμε πώς ο λαϊκός δημιουργός αξιοποιεί τον πλούτο, τους χυμούς και την πλαστικότητα της λεσβιακής διαλέκτου και με δεξιοτεχνία μάς δίνει τετράστιχα ιδιαίτερων λογοτεχνικών αξιώσεων που ξαφνιάζουν με την ευρηματικότητά τους, τη φυσικότητα, τον ρυθμό, το μέτρο, την ομοιοκαταληξία τους, τους παραλληλισμούς…

Και τέλος, το γέλιο που προκαλείται είναι γνήσιο και πηγαίο, όπως ακριβώς και η σατιρική διάθεση του Λέσβιου. Οι εκφράσεις και το σατιρικό περιεχόμενο όλων αυτών των εκδηλώσεων, είναι πάντα σχεδόν χωρίς κακότητα, και φυσικά αυτή η συνισταμένη του σπινθηροβόλου Λεσβιακού πνεύματος, δημιουργεί χαρούμενη ατμόσφαιρα με τον ευτράπελο τόνο της».

Το βιβλίο περιέχει ψηφιακό δίσκο (CD) με αποσπάσματα από το εισαγωγικό κείμενο και 90, περίπου, τετράστιχα του κλήδονα στη Λεσβιακή διάλεκτο, τα οποία εκφωνούνται από πενταμελή παρέα ανδρών και γυναικών.

Για το βιβλίο θα μιλήσει ο Στρατής Γιαννίκος, δάσκαλος-ερευνητής. Παρεμβάσεις θα κάνουν ο Βάσος Βόμβας, δικηγόρος-μελετητής του εθίμου, και ο Παναγιώτης Σκορδάς, συγγραφέας. Την εκδήλωση συντονίζει ο αρχισυντάκτης της εφημερίδας το «Βήμα» Τζάνος Στεφανέλλης.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ
 
ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΟΡΜΠΑΣ
Παπάδος Γέρας - Τ.Κ. 811 06
Tηλ: 69.44.14.56.11 – Φαξ: 22510-83092



ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ

ΚΥΡΙΑΖΗΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ~ 178 «Παλμοί της Βατούσας»

Γράφει ο Αριστείδης Κυριαζής /aristeidis2007@gmail.com
* Εστάλη για αναδημοσίευση από το συγγραφέα. Πρώτη δημοσίευση στην εφημερίδα «ΕΜΠΡΟΣ» Μυτιλήνης/Σάββατο 15/7/2017/http://www.emprosnet.gr/

ΖΑΛΟΥΜΗ ΚΙΚΗ ~ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΕΝΤΗΜΑΤΟΣ


ΚΕΝΤΗΜΕΝΗ ΠΟΔΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟ ΕΙΚΟΝΟΣΤΑΣΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΑ ΠΛΩΜΑΡΙΟΥ ΛΕΣΒΟΥ
ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΚΙΚΗΣ ΖΑΛΟΥΜΗ





Ο ΑΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΑΣ ΑΣ ΕΙΝΑΙ ΠΑΝΤΑ ΒΟΗΘΟΣ
ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΖΑΛΟΥΜΗ 

Σάββατο, 1 Ιουλίου 2017

ΚΥΡΙΑΖΗΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ~ Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ "ΣΚΑΜΙΑ"

Γράφει ο Αριστείδης Κυριαζής /aristeidis2007@gmail.com
* Εστάλη για αναδημοσίευση από το συγγραφέα.
Πρώτη δημοσίευση στην εφημερίδα «ΕΜΠΡΟΣ» Μυτιλήνης/
Σάββατο 1/7/2017/http://www.emprosnet.gr/

Σάββατο, 24 Ιουνίου 2017

ΒΟΜΒΑΣ ΒΑΣΟΣ ~ ΚΛΗΔΟΝΑΣ


Τα παλιότερα χρόνια, οι άνθρωποι είχαν εντάξει στον κύκλο του χρόνου εθιμικές εκδηλώσεις με πολυσήμαντη θρησκευτική και κοινωνική λειτουργία. Μία απ’ αυτές ο κλήδονας, λαϊκό έθιμο που επιβίωσε από την αρχαιότητα, τα βυζαντινά μέχρι τα νεοελληνικά χρόνια και ταυτίστηκε με τη γιορτή του Άη Γιάννη του Πρόδρομου στις 24 Ιουνίου. Χαρακτηριστικό του μαγικοθρησκευτικού ομαδικού δρώμενου οι έμμετροι ερωτικοί χρησμοί κι οι αθυροστομίες, που διασκεδάζουν χωρίς να σοκάρουν, που φέρνουν κοντά τα δυο φύλα και προμαντεύουν στις άγαμες νέες την ταυτότητα του μελλοντικού συζύγου, που ξυπνούν το ερωτικό ένστικτο χωρίς να εκχυδαΐζουν. Με αυτό το πνεύμα γίνεται κι η παρακάτω δημοσίευση αθυρόστομων στιχουργημάτων –με την απαραίτητη λογοκρισία– από το αρχείο του Μυτιληνιού λογοτέχνη Ιωάννη Βόμβα και «κληδονάρχη» μαζί με τον Βαγγέλη Καραγιάννη στον αντι-κλήδονα που συνήθιζε να κάνει σε κλειστό κύκλο η συντροφιά τους την επόμενη μέρα. Μας τα έστειλε ο γιος του Γιαννακού Βάσος Βόμβας.


Από: Βάσος Ι. Βόμβας
Θέμα: ΑΝΤΙ-ΚΛΗΔΟΝΑΣ

Με αφορμή τον κλήδονα που γιορτάζουμε στις 24 Ιουνίου, όπως γίνεται κάθε χρόνο, και εννοώ αυτούς που ακόμα κρατούν ζωντανή κι αλώβητη την παράδοσή μας, θα ήθελα να μιλήσω για έναν άλλο κλήδονα, που η συντροφιά του πατέρα μου έβγαζε την επομένη, με μοναδικούς συμποσιαστές τα μέλη της στενής συντροφιάς τους. Σ’ αυτόν τον "κατ’ ιδίαν" κλήδονα θα αναφερθώ, παραθέτοντας τα στιχουργήματα που βρήκα. Θα πρέπει να σας πω ότι αυτό ήταν ένα δρώμενο πρωτόγνωρο για την εποχή του, γιατί αναπτύσσεται στα χνάρια της λαϊκής μας παράδοσης και παράλληλα δίνει την ευκαιρία στους στιχουργούς να πούνε πράγματα που δεν μπορούσαν να ειπωθούν στον καθ’ αυτό κλήδονα. Μ’ αυτά τα στιχουργήματα –γραμμένα κυρίως από το Γιαννακό Βόμβα και τον Βαγγέλη Καραγιάννη– και που τα βρήκα στο αρχείο του πατέρα μου, οι κληδονάρχοντες σχολίαζαν, πολύ καυστικά θα έλεγα, τα πρόσωπα της παρέας τους, χωρίς φόβο αλλά με πάθος γνησίως ερωτικό. Εδώ δεν κυριαρχούσε η ντοπιολαλιά αλλά η συνήθης γλώσσα. Θα πρέπει ωστόσο να πω ότι τα στιχουργήματα αυτά, έχοντας αποκλειστικά έντεχνη μορφή, αναφέρονταν, όπως ήταν φυσικό άλλωστε, στα μέλη της συντροφιάς τους κατά τέτοιο τρόπο όμως, που πολλές φορές έφτανε και σε "παρεξηγήσεις", λόγω του αιχμηρού περιεχομένου τους. Θα πρέπει ακόμα να σημειώσω ότι η Λέσβος έμαθε να πλάθει τους ανθρώπους της ανήσυχους, γεμάτους μεράκι και πάθος για κάθε πνευματικό και καλλιτεχνικό δημιούργημα κι αυτό ακριβώς το ασίγαστο πάθος σε μεγάλο βαθμό χαρακτήριζε την παρέα του Γιαννακού. Η χρονιά που άφησε ανεξίτηλα τα ίχνη της φαίνεται ότι ήταν αυτή του 1943, μεσούσης της Γερμανικής κατοχής. Την επόμενη μέρα –πρέπει να ήταν στο σπίτι του Στρατή Παπανικόλα– βγάλανε τον δικό τους κλήδονα, που άρχισε με τούτη την αριστουργηματική σάτιρα του Βαγγέλη Καραγιάννη, σε ύφος Ευαγγελίου:

Σοφία ορθή
   -βγήκε η μ…..α απ’ του βρακί-
Εκ του κατά Ιωάννη Βόμβα αγίου Ευαγγελίου
   -του αδιάντροπου, του γυναικά, του ασκήμου, του γελοίου-
Ειρήνη πάσι
   -κανείς σας να μην κλάσει-
Τω καιρώ εκείνω νέα τις η καημένη
εξήλθεν ανά τους αγρούς τα μάλα κ….μένη
κι εγύρευε φιρί-φιρί την κ…α της να σβήσει
κανένας άντρακλας γερός με χάδια και γ…..ι
θαύμα μεγάλο να γενεί
μέσ’ το μικρό της το μ…ί.
Αλλά ματαίως έψαχνε, γιατί κανείς δεν βρέθηκε,
ώσπου κι αυτή βαρέθηκε.
Και κλείνοντας τα μάτια της με φούρκα και κακία
άπλωσε το χεράκι της κι έκανε μ…..α.
Ούτω Θεός εκέλευσε: "Ντροπή ’ναι το γ..είν,
μα μ……ς έχετε δικαίωμα. Αμήν!"

Και συνεχίζει ο Γιαννακός:

Η αποθυμιά σας έφταξε χθες αργοπορημένα.
Λυπήθηκα που θα ’μεναν κορίτσια κ….μένα,
μα δε γινότανε αλλιώς, δεν πρόφταινα να γράψω,
για όλα του κόσμου τα μ….ά. Κι αντί φωτιές ν’ ανάψω,
που εύκολα δεν θα σβήνανε, γιατί ήταν αγκαζέ οι ψ...ς
από π……ς πιο καλές,
σύστησα λίγη υπομονή
και στο δικό σας το μ…ί.
Και τώρα που δεν έχουμε άλλη δουλειά ευτυχώς
και τα δικά σας τα μ….ά θα πάρουν εργολαβικώς.

Και συνεχίζει, πριν μπουν στα επί μέρους προσωπικά πειράγματα, έτσι για να προϊδεάσει για το τι θα επακολουθούσε, αναφερόμενος σε ανύπαρκτα (;) πρόσωπα:

Εσύ λοιπόν, Μηλίτσα μου, που ’σαι φίνα νταρντάνα
θε να προκόψεις σίγουρα, σα θα γενείς π…..α.
Τι θέλεις τα νοικοκυριά, τους γάμους και τις προίκες,
αφού και λεύτερη μπορείς να νιώθεις τέτοιες γλύκες.

Μαριώ μου, τα κουμπούρια σου κρύβουν πολλές λαχτάρες
γι’ αυτά θα ματοκυλιστούν αρχοντικές ψ..άρες.

Και το δικό σου το μ…ί, Νουνούλα μου αφράτη,
κάποια ψ..ή το λαχταρά, κάποια ψ..ή βαρβάτη.

Κι έρχεται η στιγμή για τα προσωπικά τους πειράγματα.
Απαγγέλλει ο Βαγγέλης απευθυνόμενος στο Γιαννακό:

Είσαι μεγάλος ζαμπαράς, καμάρι της Ειρήνης
γ….ς αυτήν, γ….ς κι αλλού, καμιά πια δεν αφήνεις.
Πρόσεξε μόνο μην τυχόν ο βρωμερός ο ψ…ς σου
απ’ τον πολύ τον κ…..ό τρυπώσει και στον κ..ο σου.

Και απαντά ο Γιαννακός:

Ούλα πια τα παράτησες, τράπεζα και βιβλία,
και τη Λενιώ παράτησες και τη λαογραφία.
Και με τα μούτρα ρίχτηκες στη μαύρη αγορά
πουλώντας κοκκινόριζες κι αγγούρια δροσερά.
Κι όταν τα βράδια η Λενιώ προσμένει κ….μένη,
απ’ την πολλή την κούραση η π….α σ’ είν’ πεσμένη.
Κι αντί να της προσφέρεις ψ….ο ζουμερό,
βγάζεις από την τσάντα σου αγγούρι δροσερό.

Και τώρα, μερικά που βρήκα για τις γυναίκες της συντροφιάς:

Λουλού μου, το μ…άκι σου σαν το λαγό κοιμάται,
σαν το χταπόδι θρέβγεται κι ούλου τ’ ψ…..α θ’μάται.
Κι όταν θε νἄρτη ο Στρατής, θα βρει μ…ί κλειστό
για να ξεγιώσει μέσα του το σκουριασμένο του λοστό.

Λενιώ
Βυζά καλά και μ…αρο έχεις, μωρέ Λενιώ,
γιατί δεν μας εσκάρωσες τόσο καιρό μωρό.
Εσύ τάχα να φταις ή ο Μενέλαος, έλεος;
Οι Πάρηδες είναι πολλοί
αν θες δοκίμασε κι άλλο κ…ί.


Φιφίκα, παλούκια πήδηξες πολλά
καθώς λεν, μεγάλα και μικρά,
χωρίς να μπει κανέ και μέσ’ τον κ..ο
αφού δεν βρήκες όπως λες του γούστου σου τον ψ..ο.
Γι’ αυτό είσαι στριφνή κι ανάποδη, γεμάτη από κακία
αφού όλα τα χρόνια σου βαρούσες μ…..α.


Βεμβέκα, έχεις μ…ί εξαίσιο
έχεις κ….ς τραγανούς και δυο στητά βυζιά,
περίεργο μας φαίνεται γιατί δεν θέλεις παντρειά.

Ρηνιώ μου, το μ…άκι σου
δεν είναι όπως τ’ άλλα
έχει Παφλιώτικο χαβά
και θέλει π….ο λάβα.


ΚΛΗΔΟΝΑΣ 24 Ιουνίου 1943 – Κιόσκι Μυτιλήνης.
Κληδονάρχες: Γιαννακός Βόμβας και Βαγγέλης Καραγιάννης.

Ανοίγουμι του γκλήδουνα να βγει η βλουγημένη
να βγει ι ψ…ή μι τα μαλλιά σα νύφη στουλισμένη.
Να βγει μι γέλια μι χαρές, να δει ποιοι έχιν ξούρια,
ποιοι αγαπούν του μ…αρου, ποιες αγαπούν τ’ αγγούρια.
Να βγει σα μάγους, σαν καδής, να πει ουλ’νών σας τ’ άξα
τσ’ όποια κουπέλα θα ντραπεί, ν’ ανοίξ(ι) του μ.ί τς σα μπάξα.
Ιδώ δεν είνι ακκλησά μ’ ακόνες τσι βγατζέλια,
ιδώ θα πούμι σκάφ’ τη σκάφ’, ψ….ς, μ….ά τσι βζέλια.
Ω! γ(ι)ναίτσις, μη κουτσνίζιτι τσι κάνιτι τ’ς παρθένις,
του ξέρου πους θα φύγιτι στου σπίτ’ σας κ………ς.
Τσι σεις βρε άdρ γιμώσιτι τ’ς πιστόλις σας κρυφά dουν
τσι σα θα πέσ’τι στου κριββάτ’, ρίξιτι μέσ’ στα κ’φά dουν.

Πέσι, κυρά μ’, ανάσκιλα τσι σήκουσι τα πόδια,
να σι φυτέψου μια ρουδιά, να κρέμουντι δυο ρόδια.

Σκύβου γουνατίζου μπρος σου
του μακρύ μου στο σχιστό σου.

Σουπάσιτι τα κάκανα τσ’ ανοίξιτι τ’ αφτιά σας,
ν’ αρχίσουμι τη λειτουργιά. Μ….ά, βουήθειά σας!!!

     Αυτό ήταν σε γενικές γραμμές το πνεύμα της τότε συντροφιάς του Γιαννακού, που τους ξεχώριζε αισθητικά, αισθησιακά και καλλιτεχνικά θα έλεγα από τον περίγυρό τους. Ακόμα, η μοναδική τους ζωντάνια κι αυτή τους η λατρεία για ζωή, που δεν τους εγκατέλειψε ποτέ.
     Ελπίζω να μην σας κούρασα με την αναμνησιολογία μου.

Έρρωσθε
Βάσος Ι. Βόμβας
Μηνί Ιουνίω 2017