Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026

53η ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ_ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Π.Ε.Φ.

  

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ                                                             Αθήνα, 16 - 11 - 2026

Πολυτεχνείου 6                                                                                                      Αριθμ. Πρωτ.: 324

104 33 Αθήνα

τηλ.: 210-5243434

e-mail: pan.en.fil1@gmail.com

 

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ Π.Ε.Φ.

ΓΙΑ ΤΗΝ 53η ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ

 

Πενήντα τρία χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τη λαϊκή εξέγερση του Πολυτεχνείου το Νοέμβρη του 1973, την κορυφαία εκδήλωση της αντιδικτατορικής πάλης του ελληνικού λαού. Ύστερα από μισόν αιώνα και πλέον, τα αιτήματα των φοιτητών και όλων αυτών που ξεσηκώθηκαν ενάντια στη δικτατορία για ψωμί, παιδεία και ελευθερία παραμένουν, δυστυχώς, ακόμη επίκαιρα. Ο λαός βρίσκεται αντιμέτωπος με τη φτώχεια και τη στέρηση βασικών ανθρώπινων δικαιωμάτων, όπως η ελεύθερη πρόσβαση στην υγεία και την παιδεία.

Το Πολυτεχνείο, ως σύμβολο εξέγερσης, εξακολουθεί όχι μόνο να μας συγκινεί και να μας εμπνέει, αλλά, το σημαντικότερο, να αφυπνίζει τη συνείδησή μας, ώστε να συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε για ουσιαστική δημόσια δωρεάν παιδεία, εθνική ανεξαρτησία, δημοκρατία, κοινωνική πρόοδο και δικαιοσύνη. Ταυτόχρονα, όμως, μας θυμίζει ότι είναι χρέος μας η υπεράσπιση της δημοκρατίας, η προάσπιση της παγκόσμιας ειρήνης και η πάλη για την αρμονική συνύπαρξη των λαών.

Ζούμε, άλλωστε, σε μια εποχή στην οποία ο πόλεμος στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή μάς έχει φέρει αντιμέτωπους με τον εφιάλτη ενός πυρηνικού ολέθρου, η γενοκτονία στη Γάζα δοκιμάζει τα όρια του ανθρωπισμού των σύγχρονων κοινωνιών και ο εφιάλτης του φασισμού αναβιώνει.

Η Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων, τιμώντας όλους αυτούς που σκοτώθηκαν, εξορίστηκαν, φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν από την αμερικανοκίνητη χούντα, καλεί τα μέλη της να συμμετάσχουν στις εκδηλώσεις τιμής για την 53η επέτειο από την εξέγερση του Πολυτεχνείου.

Ας φέρουμε και φέτος στην τάξη τις μαρτυρίες όσων έζησαν την εξέγερση κι ας συζητήσουμε με τους μαθητές και τις μαθήτριές μας τι σημαίνει σήμερα το σύνθημα «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία».

 Για το Διοικητικό Συμβούλιο

 

Η Πρόεδρος                            Ο Γενικός Γραμματέας

Μαρία Κ. Πεσκετζή                  Γιώργος Σαραντόπουλος

Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026

ΜΥΡΓΙΩΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ_ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ

  

Μυργιώτης Παναγιώτης

 

Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή, Έλληνας Μαθηματικός

Δάσκαλος παγκοσμίου αναγνωρίσεως 


Φωτογραφία από το Διαδίκτυο

 

Καραθεοδωρή Κωνσταντίνος. Έλληνας επιστήμονας παγκοσμίου αναγνωρίσεως. Εργάτης της μαθηματικής επιστήμης και αξιολογότατος σκαπανεύς της επιστήμης της Φυσικής αλλά και της Αρχαιολογίας. Δάσκαλος με κεφαλαίο δέλτα και επιστήμονας με το έψιλον κεφαλαίο που (πρέπει να) κάνει όλους μας ως Έλληνες να αισθανόμαστε υπερήφανοι για αυτόν. Σπάνια η επιστήμη χαρίζει το όνομα του επιστήμονα σε εφεύρεσή του, όπως έκανε με τον Καραθεοδωρή. Μεγαλούργησε και εκτιμήθηκε το έργο του στην αλλοδαπή περισσότερο παρά στην Ελλάδα.

Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή γεννήθηκε στο Βερολίνο 13 Σεπτεμβρίου του 1873 και 2 Φεβρουαρίου 1950 στο Μόναχο άφησε την τελευταία του πνοή, εγκαταλείποντας τα γήινα και αναχωρώντας για το αιώνιο ταξίδι της επιστημονικής καταξίωσης και δικαίωσης. Ο πατέρας του Στέφανος Καραθεοδωρή, ήταν νομικός από την Κωνσταντινούπολη με καταγωγή από το Μποσνοχώρι ή Βύσσα (σήμερα μεταφέρθηκε στη Νέα Βύσσα του Νομού Έβρου) της Δυτικής Θράκης. Εργάστηκε ως διπλωμάτης για την Οθωμανική Αυτοκρατορία, αρχικά ως γραμματέας και κατόπιν ως πρέσβης του Σουλτάνου στις Βρυξέλλες, την Αγία Πετρούπολη και το Βερολίνο. Η μητέρα του Δέσποινα, το γένος Πετροκοκκίνου, καταγόταν από τη Χίο. Έμεινε ορφανός από μητέρα σε ηλικία έξι ετών και ανατράφηκε από τη γιαγιά του Ευθαλία.

Μεγάλωσε σε ένα ευρωπαϊκό, επιστημονικό και αριστοκρατικό περιβάλλον. Πέρασε τα παιδικά του χρόνια στις Βρυξέλλες, όπου ο πατέρας του ήταν πρέσβης της Υψηλής Πύλης από το 1875, με αποτέλεσμα να έχει ως μητρική γλώσσα τα ελληνικά και τα φλαμανδικά. Πριν ακόμη μπει στην εφηβεία, μιλά τα τουρκικά και τα γερμανικά. Από το 1883 έως το 1885 φοιτά σε σχολεία της Ριβιέρα και του Σαν Ρέμο. Ένα χρόνο φοίτησε σε γυμνάσιο των Βρυξελλών, όπου στο μάθημα της Γεωμετρίας αισθάνθηκε την αγάπη και την κλίση που είχε για τα Μαθηματικά. Το 1886 γράφεται στο γυμνάσιο Ατενέ Ρουαγιάλ των Βρυξελλών, από όπου αποφοίτησε το 1891.

Στο Βέλγιο τότε γινόταν διαγωνισμός Μαθηματικών, στον οποίο κλήθηκε η τάξη του να διαγωνιστεί για δύο χρονιές κατά σειρά και ο Καραθεοδωρή πήρε την πρώτη θέση και τις δύο χρονιές. Το 1895 αποκτά το πτυχίο του μηχανικού και, αποδεχόμενος πρόσκληση του θείου του Αλέξανδρου Στεφάνου Καραθεοδωρή, ο οποίος ήταν γενικός διοικητής της Κρήτης, τον επισκέφθηκε στα Χανιά. Εκεί γνωρίστηκε με τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Μια σχέση φιλίας και αλληλοεκτίμησης αναπτύσσεται μεταξύ των δυο ανδρών, σχέση που θα έχει συνέχεια.

Έπειτα μεταβαίνει στη Λέσβο, όπου συμμετέχει στην κατασκευή έργων και το 1898 μεταβαίνει στην Αίγυπτο, για να εργασθεί στην κατασκευή του φράγματος του Ασουάν ως μηχανικός. Εκεί, μελετώντας τις πυραμίδες του Χέοπος και μαθηματικά συγγράμματα, ανακαλύπτει τη μεγάλη του αγάπη και το κρυφό ταλέντο. Το κρυμμένο ταλέντο των Μαθηματικών. Η αγάπη για τα Μαθηματικά τον οδηγεί να εγκαταλείψει τη δουλειά του μηχανικού και να σπουδάσει την επιστήμη των αριθμών το 1900 σε ηλικία 27 ετών. Για δύο χρόνια παρακολουθεί μαθήματα Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου και αποφοιτώντας αρχίζει η ένδοξη ανάδειξή του.

Στο Βερολίνο ο Καραθεοδωρή είχε την τύχη να παρακολουθήσει μαθήματα από μεγάλους μαθηματικούς, όπως ο Χέρμαν Σβαρτς , ο Γκέοργκ Φρομπένιους, ο Έρχαρντ Σμιτ και ο Λάζαρος Φουκς. Ο Σμιτ, το φθινόπωρο του 1901, έφυγε για το πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν και παρακίνησε τον Καραθεοδωρή να αποφασίσει να εγκατασταθεί κι εκείνος εκεί. Έτσι, το 1902 ο Καραθεοδωρή μεταγράφεται στο Πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν, για να κάνει διδακτορική διατριβή υπό την επίβλεψη του Χέρμαν Μινκόβσκι. Το Γκέτινγκεν εκείνη την εποχή είχε θεωρηθεί σαν το μεγαλύτερο κέντρο των Μαθηματικών και δύο διάσημοι καθηγητές, ο Νταβίντ Χίλμπερτ και ο Φέλιξ Κλάιν, διδάσκουν εκεί. Αυτοί οι δύο σπουδαίοι μαθηματικοί επέδρασαν πολύ στη ζωή και στη σταδιοδρομία του ως μαθηματικού. Ο Καραθεοδωρή αναγορεύτηκε διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν το 1904 και αμέσως μετά ζήτησε να εργαστεί στην Ελλάδα. Οι αρμόδιοι όμως του απαντούν ότι είχε ελπίδες να διοριστεί μόνο σαν δάσκαλος σε σχολεία της επαρχίας. Γυρίζει τότε στη Γερμανία, όπου τον επόμενο χρόνο (Μάρτιος 1905) αναγορεύεται υφηγητής των Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν και διδάσκει μέχρι το 1908. Την ίδια χρονιά νυμφεύεται την τότε 24χρονη Ευφροσύνη, με την οποία απέκτησε δύο παιδιά, τον Στέφανο και τη Δέσποινα.

 

Η επιστημονική αναγνώριση

Από το 1909 έως το 1920 διδάσκει Μαθηματικά σε διάφορα γερμανικά ακαδημαϊκά ιδρύματα: Αννόβερο, Μπρέσλαου (σήμ. Βρότσλαβ Πολωνίας),  Γκέτινγκεν  και Βερολίνο. Η φήμη του ως μαθηματικού τον έφερε σε φιλική και επαγγελματική επαφή με άλλους μεγάλους ομολόγους της εποχής του όπως ο Μαξ Πλανκ, ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, ο Σβαρτς, ο Φρομπένιους, ο Σμιτ, ο Ντάβιντ Χίλμπερτ, ο Κλάιν κ.ά. Ιδιαίτερη ήταν η σχέση που συνέδεε τον Καραθεοδωρή με τον Άλμπερτ Αϊνστάιν. Οι δύο άνδρες γνωρίσθηκαν το 1915 και διατήρησαν μία επιστημονική σχέση, στηριγμένη στην αλληλοεκτίμηση και σεβασμό.

Το 1911, μετά από πρόσκληση του Ελευθέριου Βενιζέλου, ο Καραθεοδωρή συμμετέχει στην επιτροπή επιλογής καθηγητών για το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 1913 αναγορεύεται καθηγητής της Α΄ έδρας της μαθηματικής επιστήμης του Πανεπιστημίου του Γκεντινγκεν, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1918. Το 1920, πάλι με πρόσκληση του Βενιζέλου, αναλαμβάνει να οργανώσει το Ιωνικό Πανεπιστήμιο στη Σμύρνη. Στη Σμύρνη ο Καραθεοδωρή έμεινε μέχρι την κατάρρευση του μικρασιατικού μετώπου τον Αύγουστο του 1922. Όταν οι Τούρκοι εισέβαλαν στην πόλη, ο 49χρονος, τότε, Καραθεοδωρή κατορθώνει να διασώσει τη βιβλιοθήκη και πολλά από τα εργαστηριακά όργανα του Ιωνικού Πανεπιστημίου και να τα μεταφέρει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Η δωρεά Καραθεοδωρή βρίσκεται στο Μουσείο Φυσικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1922 διορίζεται καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και το 1923 διορίζεται καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

Μάλλον απογοητευμένος από τη μίζερη κατάσταση των ελληνικών πανεπιστημίων, εγκατέλειψε την Ελλάδα το 1924, για να αναλάβει καθηγητική θέση στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, που εκείνο τον καιρό ήταν το δεύτερο μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της Γερμανίας και δίδασκαν σ’ αυτό κορυφαία ονόματα. Το Νοέμβριο του 1926, έγινε μέλος στη νεοϊδρυθείσα Ακαδημία Αθηνών για την τάξη των Θετικών Επιστημών. Το 1928, ανταποκρινόμενος σε πρόσκληση από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ και την Αμερικανική Μαθηματική Εταιρεία, επισκέπτεται τις ΗΠΑ μαζί με τη γυναίκα του για έναν σχεδόν χρόνο, για να δώσει διαλέξεις σε διάφορα αμερικανικά πανεπιστήμια, ανάμεσα στα οποία το Πανεπιστήμιο Πρίνστον, το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Ώστιν και άλλα.

Το 1930, πάλι μετά από πρόσκληση του Ελευθέριου Βενιζέλου, ανέλαβε καθήκοντα κυβερνητικού επιτρόπου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης,  για να βοηθήσει στην αναδιοργάνωση του πρώτου και στην οργάνωση του (νεοσύστατου) δεύτερου.

 

Τα τελευταία χρόνια

Το 1932, επιστρέφει στην έδρα του στο Μόναχο και παραμένει στην πόλη αυτή, ακόμα και μέσα στα δύσκολα χρόνια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Το 1945, διάφορα αμερικανικά πανεπιστήμια τον προσκάλεσαν για να εγκατασταθεί και να διδάξει στις ΗΠΑ, αλλά προτίμησε να μείνει στη Γερμανία, αφού ήταν ηλικιωμένος και είχε ήδη χάσει τη σύζυγό του.

Το Δεκέμβριο του 1949 έδωσε την τελευταία του διάλεξη στο Μόναχο. Πέθανε δύο μήνες αργότερα. Η σορός του ενταφιάστηκε στο Κοιμητήριο Waldfriedhof του Μονάχου.

 

Το επιστημονικό του έργο

Ο Καραθεοδωρή άρχισε να συγγράφει επιστημονικές μελέτες ήδη από τον καιρό που εργαζόταν ως μηχανικός στην Αίγυπτο. Οι έρευνές του, τις οποίες δημοσίευσε κυρίως στα γερμανικά, συνθέτουν ένα τεράστιο και πολύπλευρο έργο, που τον κατατάσσει μεταξύ των μεγαλύτερων μαθηματικών. Αρχικά ασχολήθηκε με τον Λογισμό των Μεταβολών και η διδακτορική διατριβή του (Γκέτινγκεν, 1904) φέρει τον τίτλο «Περί των ασυνεχών λύσεων στον Λογισμό των Μεταβολών». Στη συνέχεια, καταπιάστηκε με όλους σχεδόν του κλάδους των Μαθηματικών: θεωρία πραγματικών συναρτήσεων, θεωρία μιγαδικών συναρτήσεων, διαφορικές εξισώσεις, θεωρία συνόλων και διαφορική γεωμετρία, σύμμορφες απεικονίσεις και άλλα.

Οι μαθηματικές του αποδείξεις χαρακτηρίζονται από «κομψότητα και απλότητα», αλλά και αυστηρότητα που δίνει απόλυτη ασφάλεια στα συμπεράσματα που προκύπτουν. Με τη συμβολή του στο Λογισμό των Μεταβολών βοήθησε στην ανάπτυξη της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας, προκαλώντας το θαυμασμό του ίδιου του Αϊνστάιν:

«Αν θέλετε να μπείτε στον κόπο να μου εξηγήσετε ακόμα και τους κανονικούς μετασχηματισμούς, θα βρείτε έναν ευγνώμονα και ευσυνείδητο ακροατή. Αν όμως λύσετε και το πρόβλημα των κλειστών γραμμών του χρόνου, θα σταθώ μπροστά σας με σταυρωμένα χέρια. Πίσω από αυτό υπάρχει κρυμμένο κάτι που είναι αντάξιο του ιδρώτα των καλυτέρων.»

— Επιστολή του Αϊνστάιν προς τον Καραθεοδωρή, 1916.

Η συμβολή του στη Θεωρητική Φυσική ήταν ουσιαστική στη μαθηματική θεμελίωση τομέων της Φυσικής, όπως η Θερμοδυναμική, η γεωμετρική οπτική, η μηχανική και η σχετικότητα.

Το 1909 δημοσίευσε μία εργασία με τίτλο «Έρευνα επί των βάσεων της Θερμοδυναμικής» στο περιοδικό Mathematische Annalen. Η εργασία αυτή έγινε ευρέως γνωστή στους κύκλους των φυσικών μόνο το 1921 από ένα σχετικό άρθρο του Μαξ Μπορν (Max Born) στο περιοδικό Physikalische Zeitschrift. Στην εργασία του 1909 περιέχεται και η περίφημη «Αρχή Καραθεοδωρή»: «σε κάθε κατάσταση θερμοδυναμικής ισορροπίας ενός συστήματος υπάρχουν μερικές απείρως γειτονικές καταστάσεις ισορροπίας, στις οποίες δεν μπορούμε να φτάσουμε με  αδιαβατικές μεταβολές».

Με απλά αξιώματα και υποθέσεις, ο Καραθεοδωρή κατόρθωσε να φτάσει στον ορισμό θεμελιωδών θερμοδυναμικών μεγεθών, όπως της εντροπίας, χωρίς καμία αναφορά σε θερμοδυναμικούς κύκλους και λοιπά. Υπήρξε μέλος των ακαδημιών Βερολίνου (1919), Γκέτινγκεν (1920), Μονάχου (1925), Κολωνίας (1926, Αθηνών (1927) και Ρώμης (1929).

 

Τέκνα

Το μαθηματικό έργο του (βιβλία, άρθρα, κ.λπ.) συλλέχθηκε επιμελώς από το γιο του Στέφανο και εκδόθηκε στα γερμανικά το 1957. Η κόρη του Δέσποινα Καραθεοδωρή-Ροδοπούλου επιμελήθηκε την έκδοση της βιογραφίας του στα Ελληνικά. Γεννήθηκε το 1909 και μεγάλωσε στη Γερμανία. Παντρεύτηκε τον πολιτικό, πρόεδρο της βουλής και υπουργό Κωνσταντίνο Ροδόπουλο, με τον οποίο απέκτησε ένα παιδί, το Στέφανο. Το 1950, με την επιστροφή της από τη Γερμανία, έζησε σε ένα κτήμα στην Παραλία Σκοτίνας στην Πιερία, συγγράφοντας βιβλία με θέμα τον διάσημο πατέρα της, όπως Κωνσταντίνος Καραθεοδωρής ο σοφός Έλλην του Μονάχου (μαζί με τη Δέσποινα Βλαχοστεργίου-Βασβατέκη). Πέθανε τον Νοέμβριο του 2009. Με το θάνατό της εξέλιπε και το όνομα της οικογένειας.

 

Συνέδρια και τιμές στη μνήμη του

Το 1973, η Ελληνική Μαθηματική Εταιρία διοργάνωσε διεθνές συμπόσιο για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Καραθεοδωρή, ενώ το 2000 το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης διοργάνωσε παγκόσμιο συνέδριο Μαθηματικών για τα 50 χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου επιστήμονα.

Ανδριάντες του έχουν στηθεί στην Κομοτηνή, με πρωτοβουλία του εκεί παραρτήματος της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρίας, καθώς και στο Περιστέρι Αττικής. Η προτομή του ανεγέρθηκε στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, ενώ σε πολλές οδούς ελληνικών πόλεων έχει δοθεί το όνομα του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή.

Ο Σύλλογος Ελλήνων Επιστημόνων Βερολίνου, το κτίριο Διοίκησης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, το Γυμνάσιο Παλαιού Ψυχικού, το 4ο Λύκειο Γαλατσίου, το 30ό Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης και το Ελληνικό Λύκειο Μονάχου φέρουν το όνομα «Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή».

Το Μουσείο Καραθεοδωρή ιδρύθηκε και λειτουργεί στην Κομοτηνή και εκεί εκτίθενται βιβλία, χειρόγραφες επιστολές από και προς τους Einstein, Rosenthal, Kneser, αυθεντικά έγγραφα, φωτογραφίες της οικογένειας Καραθεοδωρή και άλλα.

Σε συνεδρίαση της Βουλής το Δεκέμβριο του 1929, ο Βενιζέλος λέει τα εξής: «Όπως γνωρίζετε, ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή δεν είναι μόνον μία μεγάλη Μαθηματική Εξοχότης, αλλά και διακεκριμένος Οργανωτής Ανωτέρων Σχολών της Ευρώπης». Η Μεγάλη Γερμανία ανέθεσε σ’ αυτόν την οργάνωση του Πανεπιστημίου του Breslau, ενώ ο Υπουργός Παιδείας Γεώργιος Παπανδρέου συμπληρώνει: «Θεωρούμεν ευτυχές το γεγονός για τα Πανεπιστήμια Αθηνών και Θεσσαλονίκης και ενός τρίτου (!), που ενδεχομένως είναι το Πανεπιστήμιο Αιγαίου (!) με έδρα τη Μυτιλήνη ή τη Χίο, διότι, ως Έλλην Επιστήμων, ο Κων. Καραθεοδωρή, ο οποίος τιμά το Ελληνικόν όνομα εις την ξένη, έτρεξε να προσφέρει τα φώτα του προς την Πατρίδα» (αυτά Δεκέμβρη του ’29).

 

Η σχέση του με τον Αϊνστάιν

Μέσα στην τεράστια και λαμπρή επιστημονική του καριέρα, ξεχωρίζει και η σχέση του με τον Αϊνστάιν. Μέσα από την αλληλογραφία του (ξεκινά τον Σεπτέμβρη του 1916), προκύπτει η μεγάλη συμβολή του Έλληνα μαθηματικού σε τρεις δυσκολίες που συνάντησε στη διατύπωση της γενικής θεωρίας της σχετικότητας.

Ο Αϊνστάιν αναγνώρισε τη βοήθεια που δέχτηκε από τον Κ. Καραθεοδωρή. Σε μία επιστολή, αντίγραφο της οποίας βρίσκεται στα αρχεία του μουσείου Κ. Καραθεοδωρή, γράφει:

«Αξιότιμε κύριε συνάδελφε! Θεωρώ την παράγωγό σας υπέροχη. Αρχικά με δυσκόλεψε ένα μικρό γραφικό λάθος που βρισκόταν στην δεύτερη σελίδα. Τώρα όμως κατανοώ τα πάντα. Θα έπρεπε να δημοσιεύσετε την θεωρία μ’ αυτήν την μορφή στo Αnnalen der Physik, γιατί οι Φυσικοί συνήθως δεν γνωρίζουν τίποτε για το αντικείμενο αυτό, όπως και εγώ άλλωστε. Θα πρέπει να σας φάνηκα με την επιστολή μου σαν τον Βερολινέζο εκείνο, ο οποίος μόλις τώρα ανακάλυψε το Γκρούνεβαλντ και ρωτάει αν υπήρξαν ποτέ άνθρωποι εκεί μέσα. Αν θέλετε δε να κάνετε τον κόπο να μου αναπτύξετε και τους κανονικούς μετασχηματισμούς, θα βρείτε στο πρόσωπό μου έναν ευγνώμονα και συνειδητό ακροατή. Κι αν επιπλέον λύσετε το πρόβλημα των κλειστών χρονικών γραμμών, τότε προσκυνώ σας. Εδώ κρύβεται κάτι, με το οποίο αξίζει να ασχοληθούν οι κορυφαίοι. Τους εξαιρετικούς μου χαιρετισμούς. Δικός σας Α. Αϊνστάιν».

 

Η   επιστημονική   εργασία   του   Κωνσταντίνου   Καραθεοδωρή

*Διατριβή με θέμα «Για  τις  ασυνεχείς λύσεις του  λογισμού των μεταβολών». Το 1904 παραδίδει τη διατριβή στον καθηγητή Hermann Minkowski, θεμελιωτή της ειδικής θεωρίας της σχετικότητας.

*Υφηγεσία με θέμα «Ισχυρά μέγιστα και ελάχιστα των απλών ολοκληρωμάτων» (1905).

*Απόδειξη του θεωρήματος A. Poincare  (1919).

*Ενασχόληση  με τα μαθηματικά των πλατωνικών διαλόγων.

*Παρουσίαση στην Πρωσική Ακαδημία Επιστημών της αξιωματικής της Θεωρίας της Σχετικότητας (1924).

*Μαθηματική Ανάλυση της Γεωμετρίας.

*Μαθηματική απεικόνιση στη Θερμοδυναμική.

*Μελέτη της  Γεωμετρικής Οπτικής που οδηγεί σε αξιόλογες εφαρμογές.

   Το σύστημα τηλεσκοπίων του Palomar (USA) βασίζεται στη θεωρία Καραθεοδωρή.

*Παρουσίαση του θεωρήματός του. Θεώρημα  Καραθεοδωρή.

 

Τα βιβλία του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή που υπάρχουν σήμερα:

1. Άπαντα μαθηματικά έργα, σε 5 τόμους 500 σελίδων καθένας, που εκδόθηκαν το 1954 στο Μόναχο, με επιμέλεια της Βαυαρικής Ακαδημίας Επιστημών.

2. Λογισμός των  Μεταβολών, 400 σελίδων, που εκδόθηκε το 1939.

3. Σύμμορφες Απεικονίσεις, 114 σελίδων, που εκδόθηκε το 1932.

4. Θεωρία Πραγματικών Συναρτήσεων, 720  σελίδων,  που εκδόθηκε  το  1918.

5. Θεωρία  Μιγαδικών   Συναρτήσεων  μιας  Μεταβλητής, σε 2  τόμους  των  300  και  200  σελίδων  αντίστοιχα  που εκδόθηκε  το  1950.

6. Γεωμετρική Οπτική, 350  σελίδων  που  εκδόθηκε  το  1932 στη  Στουτγκάρδη.

7. Αλγεβρική  Θεωρία του Μέτρου Ολοκλήρωσης, 367 σελίδων, έκδοση  1939.

 

Νοιώθω υπερήφανος ως Έλληνας, γιατί ένας ακόμη συμπολίτης μας συνέβαλε αποφασιστικά στην πρόοδο της επιστήμης του, διακρίθηκε σε παγκόσμιο επίπεδο και, δυστυχώς, η πατρίδα του δεν ανακάλυψε τις ικανότητές του και δεν ωφελήθηκε από τα λαμπρά επιστημονικά (μαθηματικά) προσόντα ενός παιδιού της. Ο Κωνσταντίνος μας έκανε υπερήφανους και έμεινε αθάνατος στη διεθνή επιστημονική κοινότητα με το Θεώρημα Καραθεοδωρή.

Μυργιώτης Παναγιώτης

Μαθηματικός

________________

Σημειώσεις:

*Το παραπάνω κείμενο μας απέστειλε ο ίδιος ο αρθρογράφος, συνταξιούχος μαθηματικός από την Άμπελο Καρδίτσης, που κατοικεί με την οικογένειά του στην Κατερίνη.

*Είναι δημοσιευμένο στις 12-11-2026 στην ηλεκτρονική εφημερίδα «η σημερινή» https://simerini.sigmalive.com/article/2026/11/12/konstantinos-karatheodore-mathematikos-ellenas-daskalos-pagkosmiou-anagnoriseos/

Δευτέρα 9 Νοεμβρίου 2026

ΜΥΡΓΙΩΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ_ΛΕΛΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ

  

Λέλα Καραγιάννη η ηρωίδα της Εθνικής Αντίστασης

που μας εμπνέει και μας καθοδηγεί

 

Κατά τη διάρκεια της τριπλής κατοχής, 1941-1944, εκτός από τις μεγάλες αντιστασιακές οργανώσεις ΕΔΕΣ και ΕΑΜ, εμφανίστηκαν και άλλες. Ήταν μικρότερης εμβέλειας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι πρόσφεραν λίγα στον αντιστασιακό αγώνα του Ελληνικού Λαού. Αντίθετα, προσέφεραν πολλά, αλλά το μονοπώλιο της αντίστασης το… εξασφάλισε η ηττημένη αργότερα ιδεολογία.

Με το παρόν πόνημα θα ασχοληθούμε με την εθνική και πατριωτική δράση της αγωνίστριας «Μπουμπουλίνας της Εθνικής Αντίστασης», Λέλας (Ελένης) Καραγιάννη. Η Ελληνίδα μάνα επτά παιδιών με ελληνοχριστιανικά ιδεώδη προσφέρει τα πάντα στον ιερό αγώνα, μέχρι και την ίδια τη ζωή της.

 

Φωτογραφία από το Διαδίκτυο


Από το γενεαλογικό δένδρο της μητέρας της είναι απόγονος της Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας. Γεννήθηκε το 1898 στη Λίμνη της Εύβοιας και το πατρικό της όνομα ήταν Μηνοπούλου. Το Καραγιάννη είναι το όνομα του άνδρα της.

Η δραστηριοποίηση της Καραγιάννη ξεκίνησε από τη διάθεσή της να προστατεύσει στρατιώτες των συμμάχων από την καταδίωξη των Γερμανών και εξελίχτηκε σε μια οργάνωση που πρόσφερε πολλά στον αγώνα. Με τη δημιουργία δικτύου πρακτόρων, με την συνεργασία των οργανώσεων του ΕΔΕΣ και των συμμαχικών δυνάμεων, με τη δημιουργία δικτύων πληροφοριών και την αποστολή αυτών στο συμμαχικό στρατηγείο της Μέσης Ανατολής, με τη διάπραξη σαμποτάζ, με την ανάπτυξη δικτύων φυγάδευσης, περίθαλψης συμμαχικών στρατιωτών ή την προώθηση στρατιωτών στη Μέση Ανατολή ή στα βουνά για τον ανταρτικό αγώνα.

Ο Άγγλος αξιωματικός και συγγραφέας Ουίλφρεντ Μπάιφορντ - Τζόουνς γράφει το 1946: «Ο καθηγητής Λούρος με έφερεν εις επαφήν με την οικογένειαν μίας ηρωίδος της Αντιστάσεως, της νοσοκόμου Λέλας Καραγιάννη, που από το 1941 εβοήθησεν εκτοντάδας Βρετανών αξιωματικών και ανδρών να δραπετεύσουν. […] Η περίπτωσις της Λέλας Καραγιάννη είναι πραγματικά μοναδική. Μητέρα επτά παιδιών είχεν κατορθώσει να εισαγάγη εις την Γκεστάπο και τα Ες - Ες πράκτορας, που της διαβίβαζαν πολυτίμους πληροφορίας».

Ας πάρουμε τα γεγονότα από την αρχή. 27 Απριλίου 1941 οι Γερμανοί εισβάλλουν στην Αθήνα. Ο πατριωτισμός της Λέλας επαναστατεί. Ξυπνά μέσα της η γυναίκα της Πίνδου και της επανάστασης του ’21. Απόγονος της Μπουμπουλίνας είναι να μην το ξεχνάμε και ιδρύει αντιστασιακή ομάδα με το όνομα «Σιωπηλή Στρατιά», με πρώτα μέλη το σύζυγό της Καραγιάννη και τα μεγαλύτερα από τα επτά παιδιά. Πλαισιώνεται από τρεις οικογενειακούς γιατρούς και έμπιστους φίλους της οικογένειας. Η ίδρυση της ομάδας γίνεται αρχές Μαΐου 1941 και τον Ιούνιο η ομάδα ξεπερνά τα εκατό μέλη.

Αποφασίζει να μετονομάσει την ομάδα και της δίνει το όνομα «Μπουμπουλίνα» και είναι το πρόσωπο που καθοδηγεί, συντονίζει και διοικεί την ομάδα. Εμψυχώνει τα μέλη της ομάδας, τονίζοντας ότι «Ο αγώνας μας δεν έχει μέτωπο, μόνο στόχους. Για να πετύχουμε τους στόχους μας, χρειάζεται πειθαρχία, απόλυτη μυστικότητα και σύνεση. Πρέπει να χτυπήσουμε τον εχθρό με τα δικά του όπλα, εκ των έσω. Θα φτιάξουμε τον δικό μας Δούρειο Ίππο».

Στον τομέα απόκρυψης στρατιωτών των συμμαχικών δυνάμεων βοήθησαν πολλοί πατριώτες, μεταξύ των οποίων ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κυρός Δαμασκηνός, ο μετέπειτα πρέσβης Πάλης Αριστείδης, η συγγραφέας Τσάτσου Ιωάννα, αστυνομικοί, μεταξύ των οποίων ο αστυνομικός διευθυντής Άγγελος Έβερτ , ο επίσκοπος Κισσάμου και Σελήνου Ειρηναίος, ακόμη και Γερμανοί και Αυστριακοί αντιναζιστές. Εκτός από την απόκρυψη, βοηθούσαν οικονομικά τον αγώνα οι προαναφερθέντες καθώς και άλλοι, όπως ο Τάσος Παπαστράτος.

Τον Σεπτέμβριο του 1941 το ζεύγος Καραγιάννη συλλαμβάνεται από τους Γερμανούς, επειδή η δράση τους κίνησε την υποψία των αρχών. Η Λέλα, για να απαλλάξει τον σύζυγό της, δηλώνει ότι τα δυο τελευταία χρόνια είναι σε διάσταση. Μετά από δυο μήνες ο σύζυγός της αποφυλακίζεται, ενώ η ίδια παραμένει φυλακισμένη. Παρά τούτο, διοικεί σθεναρά την οργάνωση από εκεί και στρατολογεί και νέα μέλη.

Επειδή δεν βρέθηκαν ενοχοποιητικά στοιχεία, αποφυλακίζεται το Μάρτιο του 1942 και συνεχίζει τον αγώνα δηλώνοντας: «Αν νομίζουν τα ναζιστικά θηρία πως οι Έλληνες έχουμε υποκύψει και ο πόλεμος έχει τελειώσει, θα τους δώσουμε να καταλάβουν πως για μας ο πόλεμος μόλις έχει αρχίσει».

Άνθρωποι μυημένοι στην οργάνωση κατέχουν καίριες θέσεις σε σημαντικά σημεία του γερμανικού μηχανισμού και σημαντικές πληροφορίες φθάνουν στη Λέλα, η οποία τα διοχετεύει στο Συμμαχικό Αρχηγείο της Μέσης Ανατολής ή στις συνεργαζόμενες ανταρτικές ομάδες. Οι πληροφορίες αυτές αξιολογούνται και βοηθούν τις συμμαχικές δυνάμεις να σχεδιάσουν τις επιθέσεις εναντίον γερμανικών στόχων στη κατεχόμενη Ελλάδα. Με τις πληροφορίες αυτές, νηοπομπές γερμανικών πλοίων βυθίστηκαν, αεροδρόμια επιτυχώς βομβαρδίστηκαν, αποθήκες τροφίμων και όπλων ανατινάχτηκαν, όπως και φάλαγγες πεζοπόρων τμημάτων.

Το καλοκαίρι του 1944 η Λέλα Καραγιάννη γίνεται μέλος της κατασκοπευτικής οργάνωσης «Απόλλωνας» και ετοιμάζει ένα μεγάλο κτύπημα κατά των ναζί. Κάτι δεν πήγε καλά και ο συλληφθείς συνεργάτης της Γεώργιος Ριζόπουλος λυγίζει και η Λέλα, δυο συνεργάτες της και πέντε παιδιά της συλλαμβάνονται. Ο σύζυγος και τα δυο παιδιά τους διέφυγαν την σύλληψη. Οι κατηγορίες πολύ βαριές. Κατηγορείται για «αρχηγία αντιστασιακής οργάνωσης, κατασκοπεία και μετάδοση πληροφοριών στους Βρετανούς και τις Συμμαχικές Δυνάμεις». Βασανίζεται πάρα πολύ σκληρά και απάνθρωπα. Με καυτό σίδερο καίνε τα άκρα της, με πόμολο πόρτας της τρυπάνε τα πλευρά και σπάνε τα κόκκαλά της για να δώσει πληροφορίες για την αντίσταση. Αρνείται πεισματικά να προδώσει τον αγώνα για ελευθερία και Δημοκρατία.

Όταν ο Γερμανός αξιωματικός με το όπλο στον κρόταφο του γιου της Νέλσωνα ζητά να αποκαλύψει τα μυστικά, αυτή ως γνήσια Ελληνίδα μάνα γαλουχημένη με ελληνορθόδοξα νάματα, απαντά στο ναζιστή αξιωματικό: «Ζητάτε από μία Ελληνίδα μάνα να προδώσει τους συνεργάτες της και την πατρίδα της, με την απειλή του τυφεκισμού των παιδιών της. Έ, λοιπόν, μάθετε ότι τα παιδιά μου ανήκουν εις την Ελλάδα και το αίμα τους θα πνίξει τους Ούννους και όλη τη Γερμανία σας!». Μάλιστα χτύπησε τον ανακριτή της, Φριτς Μπέκερ!

Στις 8 Σεπτεμβρίου 1944, η Λέλα Καραγιάννη μαζί με άλλους 70 πατριώτες, εκτελέστηκε στο Άλσος Χαϊδαρίου. Όταν επρόκειτο να την εκτελέσουν μαζί με άλλους πατριώτες, ήταν μεταξύ των και ο Γεώργιος Ριζόπουλος, ο οποίος γονατιστός ζήτησε συγγνώμη από την Καραγιάννη. Αυτή τον σήκωσε, τον αγκάλιασε συγχωρώντας τον και απηύθυνε στους μελλοθανάτους τούτους τους λόγους: «Ψηλά, παιδιά, τα κεφάλια, να δουν οι Ούννοι πως ξέρουν να πεθαίνουν οι Έλληνες για την πατρίδα τους». Τα τελευταία της λόγια ήταν ενώπιον του αποσπάσματος: «Ζήτω η Πατρίδα! Ζήτω η Λευτεριά!»

Η πολιτεία τίμησε τη Λέλα Καραγιάννη, αρχικά τιμωρώντας τα μέλη της Ειδικής Διεύθυνσης Ασφάλειας του κράτους για την καταδίωξη της «Μπουμπουλίνας», τοποθέτησε μαρμάρινη προτομή στην οδό Τοσίτσα στα Εξάρχεια. Το σπίτι της, και αρχηγείο της «Μπουμπουλίνας» (επί της οδού Λέλας Καραγιάννη 1 και Σταυροπούλου) ανακηρύχτηκε διατηρητέο ιστορικό μνημείο. Ο Δήμος Αθηναίων τοποθέτησε αναμνηστική πλάκα που αναφέρει: «Σ’ αυτό το σπίτι έζησε και το χρησιμοποίησε σαν αρχηγείο της η ηρωίδα της Κατοχής Λέλα Καραγιάννη, «Μπουμπουλίνα». Εκτελέστηκε στις 8.9.1944. Τιμής ένεκεν, ο Δήμος Αθηναίων, 8-9-1987».

Η Ακαδημία Αθηνών, το ανώτατο αυτό πνευματικό ίδρυμα, στις 30 Δεκεμβρίου 1947 αναγνώρισε την προσφορά της στην Εθνική Αντίσταση και την τίμησε με το Βραβείο Αρετής και Αυτοθυσίας.

Εξάλλου, με απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης της 10ης Μαρτίου 1950 «Περί αναγνωρίσεως Εθνικών Ανταρτικών Ομάδων και Εθνικών Οργανώσεων Εσωτερικής Αντιστάσεως ως και των Αρχηγών και Διοικουσών Επιτροπών αυτών», αναγνωρίστηκε η εθνική δράση και η προσφορά της οργάνωσης «Μπουμπουλίνα» της Λέλας Καραγιάννη.

Στις 9 Ιουνίου 1947 βραβεύτηκε από την βρετανική κυβέρνηση για την γενναία της στάση και αναγνωρίστηκε η δράση της. Ανάλογες τιμητικές διακρίσεις της απένειμαν τα Πατριαρχεία Ιεροσολύμων και Αλεξανδρείας. Συγκεκριμένα, στις 27 Μαρτίου του 1948 ο πατριάρχης Ιεροσολύμων Τιμόθεος Α’ απένειμε «στην ηρωίδα Λέλα Καραγιάννη, που έπεσε για την πίστη, την πατρίδα και την ελευθερία» τον Σταυρό του Παναγίου Τάφου.

Τέλος, στις 3 Ιανουαρίου 1961, ο πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής Χριστόφορος Β΄ απένειμε στην Καραγιάννη «τον τίμιον σταυρόν του Αποστόλου και Ευαγγελιστού Μάρκου Γ΄ τάξεως» για τις υπηρεσίες προς τη μητέρα πατρίδα και τη θυσία της.

Το 2011 το μουσείο του Ολοκαυτώματος Γιαντ Βασσέμ της απένειμε τον τίτλο του Δικαίου των Εθνών. Τον Ιούνιο του 2020, με Προεδρικό Διάταγμα, η Λέλα Καραγιάννη απέκτησε από το ελληνικό κράτος τον τίτλο της Ταξιάρχου επί τιμή, κατόπιν πρότασης του Υπουργού Εθνικής Άμυνας, Νίκου Παναγιωτόπουλου. Η Ταξίαρχος Λέλα Καραγιάννη θα είναι πάντα στο πάνθεον των ηρώων που αγωνίστηκαν υπέρ πατρίδος και ελευθερίας, κατά της τυραννίας και των κατακτητών.

Είμαστε απόγονοι ηρώων που προσφέρουν τη ζωή των ολοκαύτωμα για την ελευθερία της Πατρίδας και την Ορθοδοξία. Δεν μας πτοούν οι απειλές κανενός. Είτε μέρα έλθει είτε νύκτα, η απάντηση είναι μία και μοναδική. Η Ελλάδα ξέρει να μάχεται στον πόλεμο και να νικά υπέρτερους στρατούς. Στο στίβο της ειρήνης κτίζει Ακροπόλεις και αναδεικνύει Σοφοκλείς, Πλάτωνες, Ομήρους, Ιπποκράτες, Πυθαγόρες, μεγάλους ήρωες και ηρωίδες. Εσύ, αγαπητέ γείτονα, τι άφησες στον κόσμο κατά τη διάρκεια των αιώνων; Ένα απόλυτο τίποτα. Έλα, λοιπόν. Σε περιμένουν οι απόγονοι τόσων και τόσων ηρώων.

Μυργιώτης Παναγιώτης

Μαθηματικός

 

ΜΥΡΓΙΩΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ_ΑΓΙΟΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ

Άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως. Πολεμήθηκε. Δικαιώθηκε.

  

Η επίγεια ζωή του κάθε ανθρώπου είναι μικρή σε σχέση με την μεταθανάτιο. Ερχόμαστε σε τούτο τον κόσμο για να «δώσουμε εξετάσεις» και ανάλογα να πορευτούμε ή στην αιώνια ζωή ή στην αιώνια κόλαση. Στην εφήμερη ζωή μας ο Θεός, για να ενισχύσει τον αγώνα μας, επιτρέπει στον χαιρέκακο δαίμονα να μας «πειράξει». Να δώσουμε αγώνα για ταπείνωση και ελεημοσύνη και να προοδεύσουμε στις αρετές. Υπομονή, πραότητα, πίστη και εμπιστοσύνη στον Θεό απαιτείται. Όσα και αν μας καταμαρτυρούν, όσα και να υποφέρουμε, να δοξολογούμε με εμπιστοσύνη τον Κύριο.

Ο Άγιος Νεκτάριος Πενταπόλεως, κατά κόσμον Αναστάσιος Κεφαλάς, γεννήθηκε στη Σηλυβρία της Ανατολικής Θράκης την 1η Οκτωβρίου 1846 μ.Χ. από φτωχούς και ευσεβείς γονείς‧ τον Δημοσθένη και τη Μαρία. Ήταν το πέμπτο από τα έξι παιδιά της οικογένειας.

    Η ευσεβής γιαγιά του από πολύ μικρό του έμαθε τον 50ό ψαλμό. Όταν ο μικρός Αναστάσιος έφθανε στο σημείο του ψαλμού «διδάξω ανόμους τας οδούς Σου», το επαναλάμβανε πολλές φορές. Από αυτοσχέδιους άμβωνες μιλούσε για τον Χριστό στους συνομηλίκους του.

    Σε ηλικία δεκατεσσάρων ετών, αφού τελείωσε και το σχολαρχείο, επειδή η οικογένεια δεν είχε δυνατότητες οικονομικές και επειδή δεν υπήρχε σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στον τόπο του, με την ευλογία των γονέων του αναχώρησε για την Κωνσταντινούπολη.

    Τα πρώτα χρόνια της ζωής στην Κωνσταντινούπολη ήταν δύσκολα και σκληρά. Ο εργοδότης του έμπορος καπνών δεν τον πλήρωνε κανονικά και έτσι ο Αναστάσιος κυκλοφορούσε με τρύπια παπούτσια. Είχε εμπιστοσύνη στο Θεό και έβρισκε γαλήνη στην προσευχή. Σκέφθηκε να γράψει γράμμα στο Χριστό και να του αναφέρει τα προβλήματά του. Έγραψε, λοιπόν, στο Χριστό: «Χριστούλη μου, δεν έχω παπούτσια και ρούχα. Στείλε μού τα, Σε παρακαλώ. Ξέρεις πόσο Σε αγαπώ. Αναστάσιος». Έκλεισε την επιστολή και ως παραλήπτη έγραψε στο φάκελο: «Προς Κύριον Ιησού Χριστό στον Παράδεισο».

    Πηγαίνοντας προς το ταχυδρομείο, συνάντησε ένα γείτονά του ο οποίος ανέλαβε να ταχυδρομήσει την επιστολή. Ο γείτονας άνοιξε το γράμμα, το διάβασε κι έστειλε ένα ποσό στον Αναστάσιο, ο οποίος πολύ χάρηκε. Ο εργοδότης του, βλέποντάς τον με καινούργια ρούχα και παπούτσια, υποψιάστηκε ότι ο Αναστάσιος έκλεψε χρήματα και άρχισε να τον δέρνει. Ο γείτονάς του τον λυπήθηκε και τον προσέλαβε αυτός.

Τα πράγματα αλλάζουν για τον Άγιο. Τώρα είχε χρόνο για εκκλησιασμό, για  διάβασμα της Αγίας Γραφής και περισσότερη προσευχή. Επίσης, οι γονείς και τα αδέρφια του έρχονται στην πόλη.

    Σε ηλικία είκοσι ετών αναχώρησε για το Λιθί της Χίου (τόπο καταγωγής της οικογένειας), για να εργαστεί ως δάσκαλος. Εκεί γνωρίζεται με τον ευεργέτη του Ιωάννη Χωρέμη, πλούσιο τοπικό άρχοντα, εξαιτίας ενός απλού περιστατικού. Ο Χωρέμης τον θέτει υπό την προστασία του.

    Ο Άγιος Νεκτάριος είχε αποφασίσει να αφήσει τον κόσμο. Σε ηλικία τριάντα ετών και μετά από τριετή δοκιμασία λαμβάνει το αγγελικό σχήμα με το όνομα Λάζαρος, στις 7 Νοεμβρίου 1876 μ.Χ., στη Νέα Μονή Χίου. Στις 15 Ιανουαρίου 1877 μ.Χ. χειροτονείται διάκονος από τον μητροπολίτη Χίου Γρηγόριο και μετονομάζεται Νεκτάριος.

Στη Χίο φοιτά στο γυμνάσιο, αλλά ο σεισμός του 1881 τον αναγκάζει να φύγει για την Αθήνα, όπου, τελειώνοντας το γυμνάσιο, αναχώρησε για την Αλεξάνδρεια για να συναντήσει τον Πατριάρχη Σωφρόνιο. Ο Σωφρόνιος εντυπωσιάστηκε από τον Άγιο και αποφάσισε να τον στείλει στην Αθήνα πάλι, για να σπουδάσει Θεολογία. Ο Άγιος κατάφερε λαμπρές επιδόσεις και κέρδισε υποτροφία, χρήσιμη για τις σπουδές του, αφού ο ευεργέτης του Χωρέμης κοιμήθηκε. Μόλις έλαβε το πτυχίο το 1885 μ.Χ., αναχώρησε για την Αλεξάνδρεια.

Στην Αλεξάνδρεια τα πράγματα πηγαίνουν καλά. Χειροτονείται ιερέας και αργότερα γίνεται γραμματέας του Πατριάρχη με το αξίωμα του Αρχιμανδρίτη. Στη συνέχεια, λόγω των προσόντων του, ανελίχθηκε σε ιεροκήρυκα και έλαβε και θέση Πατριαρχικού επιτρόπου. Στις 15 Ιανουαρίου 1889 μ.Χ. εκλέγεται επίσκοπος Πενταπόλεως. Με μεγάλη ταπείνωση δέχεται το αξίωμα, λέγοντας προς τον Κύριο: «Κύριε διατί με ανύψωσες εις τοσούτον μέγα αξίωμα; Εγώ σου εζήτησα να γίνω μόνον Θεολόγος και όχι Μητροπολίτης. Εκ νεαράς ηλικίας Σου εζήτησα να γίνω ένας απλὸς εργάτης του Θείου Λόγου Σου, και Συ, Κύριε, τώρα με δοκιμάζεις με τόσα πράγματα. Αλλά  υποτάσσομαι, Κύριε, εις το θέλημά Σου, και δέομαι: καλλιέργησε εντός μου την ταπεινοφροσύνη και τον σπόρον των λοιπών αγίων αρετών, δι᾿ ων τρόπων γνωρίζεις, και αξίωσόν με να ζήσω πάσας τας επί γης ημέρας μου συμφώνως προς τους λόγους του μακαρίου Παύλου, όστις λέγει: "Ζω δε ουκέτι εγώ, ζει δε εν εμοί Χριστός".»

Η ραγδαία άνοδος του Αγίου δημιούργησε αντιδράσεις. Ο Σωφρόνιος πλησίαζε τα ενενήντα χρόνια ζωής και η κούρσα διαδοχής άρχισε. Οι εν αναμονή διεκδικητές του θρόνου, αισθανόμενοι την επιθυμία του λαού και την εύνοια του Σωφρονίου προς τον Άγιο, αποφάσισαν να τον παραμερίσουν. Τον κατηγόρησαν αόριστα για ηθικές παρεκτροπές και για σχέδιο ανατροπής του Πατριάρχη. Ο Πατριάρχης πείστηκε κι αμέσως διατάζει την παύση των καθηκόντων του Αγίου. Του κόβουν και το μισθό. Σπίλωσαν το όνομά του σε Αθήνα και Κωνσταντινούπολη. Εν συνεχεία αναχώρησε για την Αθήνα.

 Ο Αρχιεπίσκοπος Γερμανός, παρά τη συμπάθεια που τρέφει προς τον Άγιο, αδυνατεί να τον εντάξει στον κλήρο της επαρχίας του λόγω πιέσεων της Συνόδου. Ο υπουργός Παιδείας σκοντάφτει στο γεγονός ότι ο Άγιος δεν είχε ελληνική υπηκοότητα   ιεροκήρυκα. Η καχυποψία του κόσμου τον συνοδεύει και αρκετοί τον αποδοκίμαζαν. Το 1891 μ.Χ. αποκαλύφθηκε η σκευωρία εναντίον του και αποκαταστάθηκε το όνομά του. Συνεχίζει με μεγαλύτερο ζήλο το έργο του. Η φήμη του εξαπλώνεται παντού. 

Τον Μάρτιο του 1894 μ.Χ. αναλαμβάνει διευθυντής στη Ριζάρειο Εκκλησιαστική Σχολή Αθηνών. Εργάζεται με ζήλο Θεού. Αποτελεί ζωντανό παράδειγμα για τους μαθητές του. Το τεράστιο και πολυσχιδές έργο του στη σχολή του προσέδωσε κύρος.

Στην Αίγινα εγκαταστάθηκε το 1908,  όπου εκπληρώνεται ο πόθος του για μοναχικό βίο. Η εμφάνισή του στην Αίγινα συνοδεύτηκε από δυο γεγονότα θαυμαστά. Θεράπευσε δαιμονισμένο και μετά από παράκλησή του άνοιξαν οι ουρανοί μετά από τριετή   ανομβρία. Δεν έπαυε καθημερινά να στηρίζει και να ανακουφίζει τους ανθρώπους που τον πλησίαζαν ζητώντας τη βοήθειά του.

Το τέλος της επίγειας ζωής του ήταν επίπονο. Κοιμήθηκε στις 9 Νοεμβρίου 1920. Το σκήνωμά του ευωδίαζε και ευώδες μύρο ανέβλυζε από το πρόσωπό του. Η κηδεία του ήταν πάνδημος.

Έχει αφήσει τεράστιο συγγραφικό έργο, ψυχωφελές και χρήσιμο σε όλους μας. Πολλά τα θαύματα που έκανε εν ζωή αλλά και μετά την κοίμησή του.

Στις 3 Σεπτεμβρίου 1953 έγινε η ανακομιδή των λειψάνων του. Το 1961 έγινε η επίσημος αναγνώριση του Αγίου από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Τιμάται από την Αγία μας Εκκλησία δύο φορές κατ’ έτος: Στις  9 Νοεμβρίου (κοίμηση) και στις 3 Σεπτεμβρίου (ανακομιδή των λειψάνων). Επίσης, κατά τη σύναξη των εν Θράκη Αγίων (που συμπίπτει με την Κυριακή των Αγίων Πάντων) και κατά τη σύναξη των εν Αθήναις Αγίων (12 Οκτωβρίου).

 

Ἀπολυτίκιον (Ἦχος α΄)

Σηλυβρίας τὸν γόνον καὶ Αἰγίνης τὸν ἔφορον, τὸν ἐσχάτοις χρόνοις φανέντα ἀρετῆς φίλον γνήσιον, Νεκτάριον τιμήσωμεν πιστοί, ὡς ἔνθεον θεράποντα Χριστοῦ, ἀναβλύζει γὰρ ἰάσεις παντοδαπὰς τοῖς εὐλα βῶς κραυγάζουσι. Δόξα τῷ σὲ δοξάσαντι Χριστῷ, δόξα τῷ σὲ θαυματώσαντι,δόξα τῷ ἐνεργοῦντι σοῦ πᾶσιν ἰάματα.

  Μυργιώτης Παναγιώτης

                                                                                                              Μαθηματικός

   

Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2026

ΜΥΡΓΙΩΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ_ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

 Μυργιώτης Παναγιώτης

 

Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης Θεσσαλονίκης προστάτης

 

Από τους πλέον λαοφιλείς Αγίους της Εκκλησίας ο μάρτυρας Άγιος Δημήτριος. Οι μάρτυρες ξεχωρίζουν στη χορεία των Αγίων, γιατί μαρτύρησαν και θυσίασαν τη ζωή τους για την πίστη στον Χριστό.

 

Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλύτης. Εικόνα από το Διαδίκτυο.

    

Τέκνο ευσεβών και επιφανών Θεσσαλονικέων, γεννήθηκε περί το 280/284 μ.Χ. Στολισμένος με σωματικά προσόντα και με πνεύμα ανήσυχο και διερευνητικό, ξεχώριζε από τους συνομηλίκους του. Αναζητούσε την αλήθεια και την βρήκε στο πρόσωπο του Χριστού.

Ως νέος εντάχθηκε στο στρατό. Με την αξία του και τα προσόντα του σε ηλικία μόλις 22 χρονών λαμβάνει το βαθμό του χιλίαρχου. Η φήμη του φθάνει στα αυτιά του αυτοκράτορα. Τον καλεί και, αφού συζητά μαζί του, τον διορίζει μέλος της συγκλήτου της πόλης, στρατηγό όλης της Θεσσαλίας και ανθύπατο και αυθέντη όλης της Ελλάδας. Κυβερνούσε με δικαιοσύνη και αγάπη. Από την παράδοση πληροφορούμαστε ότι όρισε έναν άνθρωπο από τους πλέον εμπίστους του να τον ξυπνά τα βράδια, ώστε να «προσκαρτερή τη προσευχή και τη δεήσει» (Πράξ. α΄ 14).

Τα χρόνια εκείνα στη Θεσσαλονίκη βασίλευε η ειδωλολατρία. Είχε δεχθεί τον σπόρο από τον Απόστολο των Εθνών Παύλο και καρτερούσε, ίσως, τον κατάλληλο καταλύτη. Ο νεαρός Δημήτριος δεν κάθισε με σταυρωμένα χέρια. Δημιούργησε ομάδα νέων στους οποίους δίδασκε την Αλήθεια του Χριστού. Πραγματικός ιεραπόστολος με τη θεωρία, τη διδασκαλία και τον ενάρετο βίο. Εξ αιτίας του πολλοί ειδωλολάτρες εγκατέλειψαν τα είδωλα και έγιναν μαχητές του Χριστού.

Η δράση του Δημητρίου έγινε γνωστή και ο παρευρισκόμενος στη Θεσσαλονίκη αυτοκράτορας Μαξιμιανός διέταξε να του τον φέρουν ενώπιόν του. Ο αυτοκράτορας θέλει να μάθει αν ο στρατιωτικός Δημήτριος είναι Χριστιανός. Ο θαρραλέος Δημήτριος ομολογεί: «Τω Χριστώ μου πιστεύω μόνον». Στην επιμονή του αυτοκράτορα ο Άγιος του λέγει: «Αυτή η πίστη μου στον αληθινό Θεό μού έχει χαρίσει και θα μου χαρίσει στο μέλλον αγαθά άφθαρτα, αναλλοίωτα, αιώνια. Τον Χριστό από μικρό παιδί λατρεύω και δέχομαι ως Προνοητή, Δεσπότη και Θεό μου. Αυτόν μου προτείνεις τώρα να αρνηθώ και να προτιμήσω τα φαύλα; Διότι τι άλλο είναι τα χάλκινα και χρυσά κατασκευάσματα, οι θεοί σου; Και αν το κάνω αυτό, ποιος φρόνιμος άνθρωπος δεν θα με θεωρήσει ανόητο και απερίσκεπτο;».

Ο Μαξιμιανός οργίζεται και διατάζει τη φυλάκισή του. Μέσα στη φυλακή εμφανίζεται ο διάβολος με μορφή σκορπιού να σέρνεται στο δάπεδο και με το κεντρί έτοιμο να τον τσιμπήσει στο πόδι. Ο αθλητής του Χριστού τον σταύρωσε με τον Σταυρό, γιατί θυμήθηκε τα λόγια του Κυρίου που είπε «μπορείτε να πατάτε πάνω σε φίδια και σκορπιούς, αν έχετε πίστη». Ο σκορπιός θανατώθηκε και ακούγεται φωνή αγγέλλου: «ειρήνη σοι, αθλητά του Χριστού, ίσχυε και ανδρίζου». Με τον τρόπο αυτό ο Κύριος παρηγορεί και στηρίζει «τους φοβουμένους αυτόν».

Ο Μαξιμιανός είχε φέρει μαζί του τον γιγαντόσωμο παλαιστή Λιαίο και διακήρυσσε ότι οι θεοί των ειδωλολατρών είναι δυνατοί και έχουν κάνει τον Λιαίο ανίκητο από ανθρώπους που δεν πιστεύουν στα είδωλα.

Στη φυλακή μαζί με τον Δημήτριο ήταν ο μαθητής του Νέστορας, ο οποίος δεν μπορούσε να αντέξει τα υπερήφανα λόγια του Μαξιμιανού. Αποφάσισε να μονομαχήσει μαζί του. Πριν πάει στο στάδιο ζητά και λαμβάνει την ευλογία του Δημητρίου. Μπαίνει στο στάδιο και αναφωνεί «Θεέ του Δημητρίου βοήθει μοι». Δεν νίκησε απλά τον Λιαίο, αλλά τον σκότωσε, όπως έκανε ο Δαυίδ τον Γολιάθ. Ο αυτοκράτορας δεν μπορεί να το πιστέψει ότι ο μικρόσωμος Χριστιανός Νέστορας κατατρόπωσε τον γιγαντόσωμο ειδωλολάτρη Λιαίο. Το θεωρεί προσβολή και καλεί ενώπιόν του τον Νέστορα, ο οποίος ομολογεί την πίστη του στον Χριστό και ότι ο Δημήτριος τον ευλόγησε. Ο αυτοκράτορας διατάζει αμέσως τη θανάτωσή των.

Τον Νέστορα αποκεφάλισαν αμέσως. Έπειτα, τρέχουν οι στρατιώτες στη φυλακή, για να θανατώσουν διά λογχισμού τον Άγιο. Μόλις τους βλέπει, ανοίγει τα χέρια του για να τον λογχίσουν σε καίρια σημεία. Σηκώνει ο αθλητής του Κυρίου το δεξί του χέρι και λογχίζεται όπως ο Χριστός. Δέχεται πολλές πληγές από τα κοντάρια. Το σώμα του γεμίζει πληγές και το στόμα του πληρούται από δοξολογίες. Το αίμα του έρευσε ποτάμι. Πότισε την Θεσσαλονίκη κάνοντάς την εύφορη για να καρποφορήσει πλουσίως. Παρέδωσε την αγία του ψυχή στον αγωνοθέτη Κύριο και έλαβε το αμάραντο στεφάνι της αιωνίου Ζωής. Όλα αυτά έγιναν στις 26 Οκτωβρίου 304 μ.Χ. Πιστοί ευσεβείς Χριστιανοί θάπτουν το σεμνό σκήνωμα στον τόπο του μαρτυρίου. Ο υπηρέτης του Αγίου Λούπος βούτηξε το δακτυλίδι του στο αίμα του Αγίου και με αυτό έκανε θαύματα. Η κατάληξή του ήταν να αποκεφαλιστεί και αυτός.

Τα λείψανα του Αγίου Δημητρίου φυλάσσονται σε κρύπτη του Ι. Ν. Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης. Από τον τάφο του αναβλύζει μύρο θαυματουργό και για το λόγο αυτό ο μεγαλομάρτυρας ονομάζεται και «μυροβλύτης». 

Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης. Πεντάκλιτη βασιλική «ελληνιστικού τύπου», με ιδιαίτερο γλυπτό και ζωγραφικό διάκοσμο. Εικόνα από Wikipedia.

 

Ο Άγιος Δημήτριος έχει ταυτιστεί με τη ζωή και την πορεία της Θεσσαλονίκης και την προστατεύει από πλήθος εχθρών: Σλάβους, Αβάρους, Άραβες, Νορμανδούς, Φράγκους, Τούρκους και άλλους. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ελληνικός στρατός απελευθέρωσε τη Θεσσαλονίκη ανήμερα της εορτής του Αγίου Δημητρίου (26 Οκτωβρίου 1912), γεγονός που θεωρήθηκε και είναι θαύμα.

 

Χώρος όπου φυλάσσονται τα λείψανα του Αγίου Δημητρίου στη Θεσσαλονίκη.

Εικόνα από Wikipedia.

  

Δίκαια ο άγιος Δημήτριος αποκαλείται από τον υμνωδό της Εκκλησίας «ο μέγας φρουρός της Θεσσαλονίκης, ο ρύστης εν τοις κινδύνοις ο εξαίρετος, πρόμαχος ο κράτιστος» (Κανών δεύτερος). Σ’ έναν άλλο Κανόνα, που συνέθεσε ο Άγιος Συμεών Θεσσαλονίκης, ο άγιος Δημήτριος φέρεται να λέει στην προστατευόμενή του πατρίδα Θεσσαλονίκη: «…μη φοβού ουν, πατρίς μου, εμέ κατέχουσα, τους εχθρούς σου γαρ πάντας πατάξω εν Χριστώ και φυλάξω σε την τιμώσαν με».

Ο Άγιος Δημήτριος έζησε επί της γης μόνο 24 χρόνια. Πολύ λίγα για εμάς τους κοινούς ανθρώπους. Ο Άγιος είχε τεράστια εξουσία και κοσμική δόξα, αλλά αγνόησε τα φθαρτά και πρόσκαιρα και προτίμησε τα αθάνατα και αιώνια. Αθλητής και δούλος Κυρίου.


Ἀπολυτίκιον. Ἦχος γ΄      

Μέγαν εὕρατο ἐv τοῖς κιvδύvοις, σὲ ὑπέρμαχοv, ἡ οἰκουμένη, Ἀθλοφόρε τὰ ἔθνη τροπούμενον. Ὡς οὖν Λιαίου καθεῖλες τὴν ἔπαρσιν, ἐν τῷ σταδίῳ θαῤῥύvας τὸν Νέστορα, οὕτως Ἅγιε, Μεγαλομάρτυς Δημήτριε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἡμῖν τὸ μέγα ἔλεος.

 

https://www.saint.gr/2649/saint.aspx 

Μυργιώτης Παναγιώτης

Μαθηματικός

_____________

Σημειώσεις: 

*Το κείμενο μας απέστειλε ο ίδιος ο συγγραφέας. 

*Έχει δημοσιευτεί και στο https://www.impantokratoros.gr/0211FD28.el.aspx.