Πέμπτη, 15 Ιουνίου 2017

ΑΛΒΑΝΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ - «ΛΕΣΒΟΣ: Ο ΣΕΙΣΜΟΣ ΤΟΥ 1867»


Μ Ν Η Μ Ε Σ
Λέσβος: Ο σεισμός του 1867

Γράφει ο Γιώργος Αλβανός

     Στις 23 Φεβρουαρίου του 1867 ένας φοβερός σεισμός (Μ = 6,8 ρίχτερ) κατέστρεψε την πρωτεύουσα και πολλά χωριά του νησιού (Μόλυβος, Πέτρα, Καλλονή, Παράκοιλα κ.ά.). Το χωριό Κλουμιδάδος (Νάπη) υπέστη τις μεγαλύτερες ζημιές, ενώ το χωριό Αφάλωνας καταστράφηκε από πυρκαγιά που εκδηλώθηκε μετά τον σεισμό*. Τα γκρεμισμένα σπίτια έφτασαν τις 10.275 και οι νεκροί τους 800. Τα Βασιλικά είχαν μικρές απώλειες σχετικά. Από τα 195 σπίτια του χωριού καταστράφηκαν τα 80, ενώ υπήρξαν και 2 νεκροί. Στην πόλη της Μυτιλήνης καταστράφηκαν εντελώς 1.500 σπίτια από τα 2.500 και σκοτώθηκαν 150 άνθρωποι*. Ο σεισμός ήταν τόσο τρομαχτικός, που για πολλές δεκαετίες αργότερα η ανάμνησή του παρέμενε ζωηρή κι οι παλαιότεροι τον χρησιμοποιούσαν ως χρονικό σημείο, για να προσδιορίσουν σημαντικά γεγονότα της ζωής τους. Έλεγαν π.χ. «γεννήθηκα στο σεισμό»,  «παντρεύτηκα στο σεισμό», «πήγε στη Σμύρνη μετά το σεισμό» και τα λοιπά.
     Το πρώτο μυθιστόρημα του Στρατή Μυριβήλη έχει τον τίτλο «Ο σεισμός» ή «Η Θεία οργή» και αναφέρεται στο μεγάλο σεισμό του 1867 που είχε πλήξει τη Μυτιλήνη (1).
     Το συγκλονιστικό γεγονός του σεισμού δεν άφησε ασυγκίνητο τον ριμαδόρο της εποχής, που περιγράφει τη συμφορά στην ακόλουθη ιστορική ρίμα:

Αφιγκρασθήτε να σας πω το θλιβερό τραγούδι.
Η Μυτιλήνη χάλασε τσι να την λυπηθούτι…
Ακούν τη γη τσι μούγκριζει τσι πέφτουν τα ντουβάρια,
πλακώνουν νέους τσι πιδιά, πλακώνουν παλικάρια.
Άλλοι έκλαιγαν τις μάννες των τσι άλλοι τα πιδιά τους.
(…………………………………………………………….)
Μυτιλινιούδες έμουρφις στουν κόσμου ξακουσμένις,
ο Θιος οργή σας έστειλε, να κλαίτε οι καϊμένες.
Τον τόπου σας εχάλασε τσι σεις θε να χαθήτε,
άλλου μην περιμένετι, του Χάρου καρτηρείτι.
Παπάδες τσι γραμματιτσοί ούλοι συμμαζουχθήτι,
παράκκλησις τσι προσηυχές, αυτό μόνο ζητείτι. 

     Κάτω από το τραγούδι σημειώνεται και το όνομα του ριμαδόρου: Ν. Ξινέλλης.
     Ο λαός πίστεψε στ’ αλήθεια πως ο σεισμός ήταν οργή Θεού, γιατί όλοι θυμήθηκαν τον αφορισμό του Πατριάρχη. Από το νησί είχε περάσει κάποιος επίσημος Τούρκος και είδε κι απόρησε με την αφάνταστη γυναικεία πολυτέλεια. Φαίνεται οι λαδιές πηγαίνανε καλά κι οι Μυτιληνιές το ’χανε παραξηλώσει. Ο Τούρκος έκανε αυστηρές παρατηρήσεις στους προεστούς και γυρίζοντας στην Πόλη τα παράγγειλε του Πατριάρχη. Ο Πατριάρχης, με πανταχούσα του, φοβέρισε με αφορισμό τους Μυτιληνιούς, που δε θα συμμάζευαν τα λουριά των θηλυκών τους. Οι Μυτιληνιές και πάλι δεν ακούσαν ούτε του αφορισμού το φοβέρισμα.
     Πλακώνοντας του σεισμού το κακό, οι παντρεμένοι χώρισαν από το κρεβάτι τις γυναίκες τους.**
__________________________________

* Στοιχεία για όλα τα χωριά υπάρχουν στο βιβλίο του Παναγιώτη Παρασκευαΐδη «Οι περιηγηταί για τη Λέσβο», Αθήνα, 1973.
* «Οι σεισμοί της Ελλάδας», των Παπαζάχου Β. & Παπαζάχου Κ. (1989).
** πρβλ.: Γιάννη Βλαχογιάννη: Ε.Ε.Ε. Άπαντα.
 
[Σημείωση: Στην Ελλάδα το Γρηγοριανό Ημερολόγιο, που χρησιμοποιείται σήμερα, καθιερώθηκε από την Ελληνική Πολιτεία το 1923. Με βασιλικό διάταγμα, η 16η Φεβρουαρίου 1923 ορίστηκε ως 1η Μαρτίου (13 μέρες μπροστά). Ωστόσο, η Εκκλησία έκανε αποδεκτό το Γρηγοριανό Ημερολόγιο (Αναθεωρημένο Ιουλιανό Ημερολόγιο) για τις θρησκευτικές γιορτές, με εξαίρεση τη γιορτή του Πάσχα, από τη 10η Μαρτίου 1924, η οποία υπολογίστηκε ως 23η Μαρτίου 1924. Άρα, με το σημερινό ημερολόγιο η 23η Φεβρουαρίου 1867 είναι 6η Μαρτίου.] 

*****
 
   Παρακάτω διαβάστε στοιχεία για τον καταστρεπτικό σεισμό στη Λέσβο από το εξαιρετικό βιβλίο του Παναγιώτη Παρασκευαΐδη «Οι περιηγηταί για τη Λέσβο», Β΄ έκδοση, Αθήνα 1983, σελ. 154-155, 177:

     Στη σελ. 177, το περιοδικό «Σαπφώ», στο κείμενο «Ιστορική και Γεωγραφική περιγραφή της Λέσβου», γράφει:  
 

Αλβανός Γιώργος
Εκπαιδευτικός

Δεν υπάρχουν σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου