ΧΑΣΙΛΑ ΜΟΣΧΟΥΛΑ_ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΩΝ ΕΝΝΕΑ ΚΟΣΜΩΝ

 Βιβλιοπαρουσίαση

ΜΟΣΧΟΥΛΑ ΑΡΤΕΜΙΔΑ ΧΑΣΙΛΑ

«ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΩΝ ΕΝΝΕΑ ΚΟΣΜΩΝ»

Μια Μυθολογική Περιπέτεια στα Βάθη της Αρχαίας Σοφίας.

Ένα Μυθολογικό Παραμύθι για Παιδιά και Ενήλικες.

 

Το Σάββατο 23 Μαΐου 2026, ώρα 19.20΄, στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Μεταμόρφωσης Αττικής έγινε η παρουσίαση του βιβλίου της Μοσχούλας (Αρτέμιδα) Χασίλα «ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΩΝ ΕΝΝΕΑ ΚΟΣΜΩΝ» (Εκδόσεις BOOKING HILL, Αθήνα 2026, Εικονογράφηση Σύλιας Βήχα, σελ. 55, ISBN: 978-618-88066-4-1).

 

Στο οπισθόφυλλο γράφει: «Τι θα γινόταν αν οι αριθμοί είχαν μαγικές δυνάμεις; Ακολούθησε την Πυθία σε ένα εκπληκτικό ταξίδι ανακάλυψης, που θα αλλάξει τον τρόπο που βλέπεις τον κόσμο γύρω σου!»

Περιεχόμενα του βιβλίου:

•Εισαγωγή (σελ. 5-7) και Αφιέρωση (σελ. 8).

•Κεφάλαιο 0: Η ΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΟΝΕΙΡΟΥ (σελ. 9).

•Κεφάλαιο 1: Η ΠΥΛΗ ΤΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ - Ο Κόσμος του Ήλιου - Αριθμός 1 (σσ. 10-12).

•Κεφάλαιο 2: Η ΛΙΜΝΗ ΤΩΝ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΕΩΝ - Ο Κόσμος της Σελήνης - Αριθμός 2 (σσ. 13-15).

•Κεφάλαιο 3: Ο ΚΗΠΟΣ ΤΩΝ ΧΙΛΙΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ - Ο Κόσμος της Αφροδίτης - Αριθμός 3 (σσ. 16-18).

•Κεφάλαιο 4: ΤΟ ΒΟΥΝΟ ΤΩΝ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΕΠΟΧΩΝ - Ο Κόσμος της Γαίας - Αριθμός 4 (σσ. 19-21).

•Κεφάλαιο 5: Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΩΝ ΠΕΝΤΕ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ - Ο Κόσμος του Ερμή - Αριθμός 5 (σσ. 22-24).

•Κεφάλαιο 6: Η ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΑΡΜΟΝΙΑΣ - Ο Κόσμος της Μητρικής Αγάπης - Αριθμός 6 (σσ. 25-28).

•Κεφάλαιο 7: Η ΒΥΘΙΣΜΕΝΗ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΣΟΦΙΑΣ - Ο Κόσμος του Ποσειδώνα - Αριθμός 7 (σσ. 29-32).

•Κεφάλαιο 8: Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ - Ο Κόσμος του Κρόνου - Αριθμός 8 (σσ. 33-36).

•Κεφάλαιο 9: Η ΚΟΡΥΦΗ ΤΟΥ ΟΛΥΜΠΟΥ - Ο Κόσμος του Δία - Αριθμός 9 (σσ. 37-39).

•Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ - ΤΕΛΟΣ - Η ΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΜΥΣΤΗ (σσ. 40-41).

•Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ - Πρακτική Άσκηση για Παιδιά (σσ. 42).

•ΟΙ ΕΝΝΕΑ ΚΟΣΜΟΙ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ - 1. ΗΛΙΟΣ (Απόλλων), 2. ΣΕΛΗΝΗ (Άρτεμις), 3. ΑΦΡΟΔΙΤΗ, 

  4. ΓΑΙΑ (Δήμητρα),  5. ΕΡΜΗΣ,  6. ΑΦΡΟΔΙΤΗ-ΜΗΤΕΡΑ,  7. ΠΟΣΕΙΔΩΝΑΣ,  8. ΚΡΟΝΟΣ και

  9. ΔΙΑΣ (σσ. 43-51).

•Οδηγός Αριθμολογίας για Μεγάλους και Παιδιά (σσ. 52-53).

•Η ΤΕΛΙΚΗ ΜΥΗΣΗ (σελ. 54).

•Η ΑΙΩΝΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (σελ. 55).

 

Ενδεικτικά αποσπάσματα από το βιβλίο:

 

Εισαγωγή

 

Η ζωή… ένα μεγάλο σχολείο.

Μια φορά κι έναν καιρό – ή καλύτερα, σε κάθε φορά και σε κάθε καιρό – γεννιόταν μια ψυχή. Και όπως όλες οι ψυχές που έρχονται στη Γη, είχε ένα σχέδιο. Όχι ένα σχέδιο όπως αυτά που σχεδιάζουν οι αρχιτέκτονες, αλλά ένα εσωτερικό σχέδιο, γραμμένο με φως και σκοπό. Ένα μονοπάτι γεμάτο μαθήματα, αποστολές και μυήσεις.

Βλέπετε η ζωή είναι σαν ένα σχολείο. Ένα μεγάλο, μυστηριώδες σχολείο, όπου ο δάσκαλος είναι αόρατος και τα μαθήματα δεν μοιάζουν με εκείνα που γράφονται στον πίνακα. Εδώ, το μάθημα μπορεί να έρθει με τη μορφή ενός φίλου… ή ενός χωρισμού. Μπορεί να έρθει σαν δώρο ή σαν δοκιμασία, σαν συνάντηση ή σαν αποχωρισμός.

Μερικά μαθήματα τα καταλαβαίνουμε αμέσως. Άλλα όμως… έρχονται ξανά και ξανά, μέχρι να τα αγκαλιάσουμε στ’ αλήθεια. Γιατί, όσο δεν τα κατανοούμε, εκείνα επιμένουν. Όπως ο ήλιος που επιμένει να ανατέλλει, ακόμη κι όταν έχουμε ξεχάσει να τον κοιτάξουμε.

Κι ύστερα… είναι και οι σχέσεις. Αυτοί οι μαγικοί καθρέφτες που έρχονται στη ζωή μας για να μας δείξουν κάτι. Ένας σύντροφος, ένας φίλος, ένα παιδί, ένας «περαστικός». Όλοι τους φέρνουν ένα μήνυμα. Και μερικές φορές, το μάθημα που φέρνουν είναι τόσο σημαντικό, που η παρουσία τους μοιάζει μοιραία […].

Όλα είναι μέρος του σχεδίου. Γιατί κάθε ψυχή έχει έρθει με έναν σκοπό: να θυμηθεί τον εαυτό της. Και οι αριθμοί… οι αριθμοί είναι τα μυστικά σημάδια αυτού του ταξιδιού. Κάθε αριθμός και μια πύλη. Κάθε αριθμός και μια ιστορία.

Αυτός εδώ ο μύθος είναι το κλειδί για να τις ανοίξεις. Δεν είναι παραμύθι. Μα ούτε και ακριβώς πραγματικότητα. Είναι ένα κάλεσμα. Ένα ταξίδι μέσα από σύμβολα και αριθμούς, που θα σου μιλήσουν όπως μιλούν τα όνειρα και οι αλήθειες της καρδιάς.

Κράτησέ το λοιπόν αυτό σαν σπόρο στην καρδιά σου:

«Η γνώση των αριθμών δεν είναι τίποτα άλλο από μια υπενθύμιση της δικής σου εσωτερικής σοφίας». Και κάτι ακόμα: «Εσύ είσαι ο ήρωας αυτής της ιστορίας. Οι αριθμοί σε περιμένουν…».                                                                                              (Εισαγωγή, σσ. 5-6)

 

Κεφάλαιο 0

Η ΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΟΝΕΙΡΟΥ

 

Ήταν μια νύχτα που τα αστέρια χόρευαν παράξενα στον ουρανό, όταν η δωδεκάχρονη Πυθία ξύπνησε από ένα όνειρο που θα άλλαζε τη ζωή της για πάντα.

Στο όνειρό της, ένας γέρος με μακριά άσπρα γένια και μάτια σαν αστέρια της μίλησε:

«Παιδί μου, είμαι ο Πυθαγόρας. Οι Εννέα Κόσμοι των Αριθμών είναι σε κίνδυνο. Ο Χάος επιστρέφει και μόνο εσύ μπορείς να τους σώσεις. Αλλά πρώτα πρέπει να μάθεις τα μυστικά τους…»

Όταν ξύπνησε, στο κομοδίνο της βρήκε ένα χρυσό κλειδί με εννέα ακτίνες και ένα παλιό χαρτί με έναν παράξενο χάρτη…                                                                                       (σελ. 9)

 

Κεφάλαιο 8

Η ΠΥΡΑΜΙΔΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

Ο Κόσμος του Κρόνου - Αριθμός 8

 

Βγαίνοντας από τη θάλασσα, η Πυθία βρέθηκε μπροστά σε μια τεράστια πυραμίδα φτιαγμένη από μαύρο μάρμαρο και χρυσό. Η πυραμίδα είχε οκτώ πλευρές και σε κάθε πλευρά υπήρχαν σκαλιά που ανέβαιναν προς την κορυφή.

Καθώς πλησίαζε, άκουσε τον ήχο ενός τεράστιου ρολογιού. Τικ - τακ, τικ - τακ. Ο χρόνος εδώ φαινόταν να κινείται διαφορετικά – μερικές φορές πολύ γρήγορα, μερικές φορές πολύ αργά.

Στην κορυφή της πυραμίδας, σε έναν θρόνο από ωρολόγια, καθόταν ο Κρόνος. Ήταν ταυτόχρονα πολύ γέρος και πολύ νέος, σαν να περιείχε όλες τις ηλικίες μέσα του. Στα χέρια του κρατούσε ένα δρεπάνι και μια κλεψύδρα.

«Καλώς ήρθες στον κόσμο του Χρόνου, νεαρή ταξιδιώτισσα», είπε με φωνή που ηχούσε σαν αιώνες. «Είμαι ο Όγδοος, ο αριθμός 8. Εγώ διδάσκω την πειθαρχία, την επιμονή, την επιτυχία που έρχεται από τη σκληρή δουλειά.

»Αλλά», συνέχισε με σοβαρότητα, «ο Χάος έσπασε τον Κύκλο του Χρόνου. Τώρα οι άνθρωποι είτε βιάζονται υπερβολικά είτε αργούν πάρα πολύ. Έχασαν την ισορροπία.»

 

Η Όγδοη Δοκιμασία - Η Επισκευή του Κύκλου του Χρόνου

 

Ο Κρόνος της εξήγησε ότι για να επισκευάσει τον Κύκλο του Χρόνου, έπρεπε να ανέβει τις οκτώ πλευρές της πυραμίδας. Κάθε πλευρά αντιπροσώπευε μια φάση της ζωής και είχε τη δική της δοκιμασία.

 

Πρώτη Πλευρά - Η Γέννηση (Νέες Αρχές)

Εδώ συνάντησε ένα μωρό από φως, που έκλαιγε.

«Φοβάμαι να γεννηθώ», είπε. «Τι θα γίνει αν αποτύχω;»

«Κάθε αρχή είναι τρομακτική», του απάντησε η Πυθία. «Αλλά χωρίς αρχή δεν υπάρχει ιστορία. Είσαι γενναίος που αποφάσισες να υπάρξεις.»

 

Δεύτερη Πλευρά - Η Παιδικότητα (Μάθηση)

Ένα παιδί έπαιζε, αλλά φαινόταν λυπημένο.

«Όλοι μου λένε να μεγαλώσω γρήγορα», είπε.

«Η παιδικότητα είναι ο χρόνος της περιέργειας», του είπε η Πυθία. «Μην βιάζεσαι. Κάθε παιχνίδι σε διδάσκει κάτι σημαντικό.»

 

Τρίτη Πλευρά - Η Εφηβεία (Αναζήτηση Ταυτότητας)

Ένας έφηβος κοιτούσε διαφορετικούς καθρέφτες, βλέποντας διαφορετικό εαυτό σε κάθε έναν.

«Δεν ξέρω ποιος είμαι», είπε.

«Αυτό είναι το όμορφο της εφηβείας», του απάντησε η Πυθία. «Μπορείς να γίνεις ό,τι θέλεις. Η αναζήτηση είναι μέρος του ταξιδιού.»

 

Τέταρτη Πλευρά - Η Νεότητα (Δράση)

Ένας νέος άνθρωπος έτρεχε συνεχώς αλλά δεν έφτανε πουθενά.

«Πρέπει να πετύχω τα πάντα τώρα!» φώναζε.

«Η επιτυχία δεν είναι προορισμός», του είπε η Πυθία. «Είναι το ταξίδι. Απόλαυσε κάθε βήμα.»

 

Πέμπτη Πλευρά - Η Ωριμότητα (Ευθύνη)

Μια γυναίκα κουβαλούσε πολλά βάρη στους ώμους της.

«Όλοι εξαρτώνται από εμένα», είπε κουρασμένη.

«Η αληθινή δύναμη», της είπε η Πυθία, «είναι να ξέρεις πότε να αφήνεις τους άλλους να μάθουν μόνοι τους.»

 

Έκτη Πλευρά - Η Μέση Ηλικία (Σοφία)

Ένας άνδρας κοιτούσε πίσω με λύπη.

«Έκανα τόσα λάθη», είπε.

«Τα λάθη είναι δάσκαλοι», του απάντησε η Πυθία. «Χωρίς αυτά δεν θα είχες γίνει σοφός. Τώρα μπορείς να βοηθήσεις άλλους να αποφύγουν τις ίδιες παγίδες.»

 

Έβδομη Πλευρά - Το Γήρας (Αποδοχή)

Μια γριά γυναίκα καθόταν ήσυχη και χαμογελούσε.

«Δεν φοβάσαι το τέλος;» τη ρώτησε η Πυθία.

«Το τέλος είναι απλώς μια νέα αρχή», απάντησε. «Έμαθα ότι τίποτα δεν χάνεται πραγματικά. Όλα μεταμορφώνονται.»

 

Όγδοη Πλευρά - Η Αιωνιότητα (Ενότητα)

Στην κορυφή, ο Κρόνος της είπε:

«Τώρα καταλαβαίνεις. Ο χρόνος δεν είναι γραμμή αλλά κύκλος. Κάθε αρχή περιέχει το τέλος. Αυτή είναι η σοφία του 8 οριζόντια και κάθετα – η άπειρη ροή της ζωής.»

 

Όταν ολοκλήρωσε όλες τις δοκιμασίες, ο Κύκλος του Χρόνου επισκευάστηκε και η πυραμίδα άρχισε να περιστρέφεται αρμονικά.

Ο Κρόνος της έδωσε ένα ρολόι σε σχήμα άπειρου (∞).

«Αυτό είναι το Δώρο της Υπομονής και της Επιμονής», είπε. «Θα σε βοηθήσει να καταλαβαίνεις ότι όλα έχουν τον χρόνο τους. Τώρα πήγαινε στον Δία. Ο Ένατος και τελευταίος Κόσμος σε περιμένει.»                                                                                           (Κεφάλαιο 8, σσ. 33-36)

 

Η κριτική μας για το βιβλίο

Μια ηρωίδα-ταξιδεύτρια που έχει το όνομα της μάντισσας ιέρειας του Απόλλωνα, η Πυθία. Ένα όνειρο, ο φιλόσοφος Πυθαγόρας και οι Εννέα Κόσμοι των Αριθμών, ένα εννεάκτινο χρυσό κλειδί κι ένας παράξενος χάρτης. Ο Χάος, απειλητική δύναμη αταξίας και καταστροφής, έκλεψε τα Εννέα Φώτα της Φώτισης. Μόνο η ηρωίδα μπορεί να σώσει τους Εννέα Κόσμους των Αριθμών, αφού βρει τα μυστικά τους. Ιερή αποστολή, μυθολογική περιπλάνηση, ταξίδι αναζήτησης. Το ταξίδι της ζωής από τη γέννηση μέχρι το τέλος, η περιπλάνηση στους Εννέα Κόσμους των Θεών, που καθοδηγούν την ηρωίδα στην αναζήτηση της Αλήθειας και της χαρίζουν τα εννέα Δώρα-Φώτα της Φώτισης: 1. ο Ήλιος-Απόλλωνας το Δώρο της Ηγεσίας, 2. η Σελήνη-Άρτεμις το Δώρο της Διαίσθησης, 3. η Αφροδίτη το Δώρο της Δημιουργικότητας, 4. η Γαία-Δήμητρα το Δώρο της Υπομονής, 5. ο Ερμής το Δώρο της Περιέργειας, 6. η άλλη Αφροδίτη-Μητέρα το Δώρο της Φροντίδας, 7. ο Ποσειδώνας το Δώρο της Εσωτερικής Σοφίας, 8. ο Κρόνος το Δώρο της Υπομονής και της Επιμονής, 9. ο Δίας το Δώρο της Πνευματικής Φώτισης και της Ενότητας όλων.

Αλληγορικά νοήματα, συμβολικός λόγος της Μοσχούλας Χασίλα σε ρέουσα νεοελληνική γλώσσα, καλαίσθητη εικονογράφηση και σελιδοποίηση από τη Σύλια Βήχα, μια αφίσα σε ρολό κι ένα χρυσαφί κλειδί για τους ακροατές, ένα βιβλίο γεμάτο φως, ομορφιά και σοφία.

 ***

Στην ομιλία της, κατά την παρουσίαση του βιβλίου της, η Μοσχούλα Χασίλα (Αρτέμιδα), μεταξύ άλλων, είπε:

«Τα όνειρα είναι το ά-λογο μέρος του Νου. Το υποσυνείδητο. Το χάος. Το ρευστό.

Οι αριθμοί είναι η τάξη. Η δομή. Η καθαρή σκέψη.

Και κάπου εκεί, ανάμεσα στο χάος και στην τάξη, γεννήθηκε αυτό το βιβλίο.

Διάλεξα τους αριθμούς, γιατί είναι η πιο καθαρή μορφή λογικής. Κάθε αριθμός έχει τη δική του αλήθεια.

Η ηρωίδα στην ιστορία δεν ψάχνει απλώς για μαγικά πλάσματα. Χρησιμοποιεί τους εννέα αριθμούς ως σκαλοπάτια.

Για μένα, αυτή είναι η ωρίμανση: να χρησιμοποιείς τη λογική, για να ερμηνεύσεις τα σύμβολα της ζωής σου και να βρεις τη δική σου σταθερά.

Σε κάθε σκοτάδι που καλείσαι να αντιμετωπίσεις, θυμήσου να ανάψεις ένα φως…

[…]

Αν με ρωτούσαν τι είναι τελικά αυτό το βιβλίο, θα έλεγα:

Είναι ένας χάρτης για εκείνον που νιώθει ότι κάτι μέσα του ζητά εξέλιξη.

Είναι ένα κλειδί με εννέα ακτίνες.

Αλλά η πόρτα… είναι πάντα μέσα μας.

Απόψε δεν σας καλώ να πιστέψετε σε αριθμούς. Σας καλώ να θυμηθείτε τα δικά σας σημάδια.

Γιατί ίσως… ο χάρτης που βρήκε η Πυθία να είναι ο ίδιος χάρτης που περιμένατε να ανακαλύψετε.

Και κάτι τελευταίο: η αυτογνωσία δεν είναι ένα "ροζ συννεφάκι", αλλά η δύναμη να στέκεσαι όρθια/όρθιος μέσα στα συντρίμμια σου.»  

 

Συγχαρητήρια στη Συγγραφέα

Η ΖΩΗ_ΧΑΛΙΛ ΓΚΙΜΠΡΑΝ

 

 Ακούστε ένα απόσπασμα από τον…

                                                                         

«Κήπο του Προφήτη» του Χαλίλ Γκιμπράν

Μιλά για τη Ζωή…

     

       Κι ένας από το πλήθος μίλησε και είπε στον Προφήτη:

    «Δάσκαλε, η ζωή αποκρίθηκε πικρά στις ελπίδες και στους πόθους μας. Οι καρδιές μας είναι ταραγμένες και δεν καταλαβαίνουμε. Σε παρακαλούμε, παρηγόρησέ μας, κι αποκάλυψέ μας το νόημα της θλίψης μας.»

      Κι η καρδιά του πλημμύρισε συμπόνια, κι είπε:

    «Η Ζωή είναι πιο παλιά απ’ όλα τα πράγματα που ζουν· όπως η ομορφιά είχε φτερά προτού ακόμα γεννηθεί τo όμορφο πάνω στη γη, κι όπως η αλήθεια είναι αλήθεια πριν εκφραστεί.

    Η Ζωή τραγουδά στη σιωπή μας κι ονειρεύεται στον ύπνο μας. Ακόμα κι όταν είμαστε νικημένοι και ταπεινωμένοι, η Ζωή στέκεται στο θρόνο της ψηλά. Κι όταν δακρύζουμε, η Ζωή χαμογελά στη μέρα, κι είναι λεύτερη, ακόμα κι όταν εμείς σέρνουμε τις αλυσίδες μας.

    Συχνά δίνουμε στη Ζωή πικρά ονόματα, αλλά μόνο όταν εμείς οι ίδιοι είμαστε γιομάτοι πίκρα και σκοτεινιά. Και βλέπουμε τη Ζωή άδεια κι ανώφελη, αλλά μόνο σαν οι ψυχές μας περιπλανιούνται στις ερημιές κι οι καρδιές μας έχουν μεθύσει από την πολλή έγνοια για τον εαυτό τους.

    Η Ζωή είναι βαθιά και ψηλή και μακρινή· και μ’ όλο που μονάχα το πιο μακρινό σας όραμα μπορεί ν’ αγγίξει τα πόδια της, αυτή είναι πάντα κοντά· και μ’ όλο που μονάχα η ανάσα της ανάσας σας μπορεί να φτάσει στην καρδιά της, η σκιά της σκιάς σας περνά από το πρόσωπό της, κι ο αντίλαλος της πιο αδύναμης κραυγής σας γίνεται άνοιξη και φθινόπωρο στα στήθια της.

   Αλλά η Ζωή είναι σκεπασμένη με πέπλο και κρυμμένη, όπως σκεπασμένος με πέπλο και κρυμμένος είναι ο πιο μεγάλος σας εαυτός. Όταν όμως η Ζωή μιλά, όλοι οι άνεμοι γίνονται λέξεις· κι όταν η Ζωή τραγουδά, οι κουφοί ακούνε και σταματούν· κι όταν η Ζωή ζυγώνει περπατώντας, οι τυφλοί τη θωρούν ξαφνιασμένοι και μαγεμένοι την ακολουθούν.»

    Και τότε εκείνος έπαψε να μιλά, και μια απέραντη σιωπή τύλιξε το πλήθος, και μέσα στη σιωπή αυτή ήταν ένα τραγούδι ανάκουστο. Κι όλοι παρηγορήθηκαν από τη μοναξιά τους και τον πόνο τους.

                                                                                                               

  ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ

ΣΤΟΥΣ ΑΠΕΛΠΙΣΜΕΝΟΥΣ

ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΙ ΟΛΟΥ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΧΗ

ΝΑ ΑΝΤΛΗΣΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΓΝΩΣΗ

ΕΛΠΙΔΑ ΚΑΙ ΥΠΟΜΟΝΗ ΚΑΙ

ΚΟΥΡΑΓΙΟ 

 

ΓΙΑ ΝΑ ΒΡΕΞΕΙ…

  

Για να βρέξει…

 

Η πολύμηνη ανομβρία και οι συνέπειές της στην παραγωγή της ελιάς μάς θύμισαν ότι παλιά έκαναν λιτανείες στο χωριό μας και σε πολλά άλλα μέρη. Η Μυρτούλα Σκυβαλάκη-Τσιμναδή θυμήθηκε πως κάποια χρονιά, αρχές Νοέμβρη, η πομπή ξεκίνησε από τον άγιο Ευστράτιο με κατεύθυνση το Παλαιοχώρι. Η Ειρήνη Κουρτέλη-Τσιμναδή μας ανέφερε ότι έκαναν λιτανεία από το χωριό μέχρι τη Μελίντα. Εμείς αχνά θυμόμαστε μια λιτανεία γύρω από το χωριό μας, με ενδιάμεσο σταθμό το νεκροταφείο. Είναι πανάρχαια και πανανθρώπινη η ιδέα, σε όλες τις θρησκείες, πως ο Θεός στέλνει στους ανθρώπους το καλό, ως ανταμοιβή για τα καλά τους έργα, αλλά και τις συμφορές, ως τιμωρία για τις αμαρτίες τους. Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν το νεφεληγερέτη Δία, οι Ινδιάνοι χορεύουν το χορό της βροχής. Πότε κατακλυσμός, πότε ανομβρία, πότε καλοκαιρία… Ο άνθρωπος παλιά κατέφευγε στην προσευχή και στο έλεος του Θεού. Ο σημερινός άνθρωπος έχει εγκαταστήσει στην ατμόσφαιρα σύστημα που ρυθμίζει τον καιρό, μιλά για κλιματική αλλαγή και δεν κάνει πια λιτανείες…    

                                                                                                                                                              

Στράτης Μυριβήλης (1890-1969) 

 

Η λιτανεία

         

Το κείμενο αυτό είναι απόσπασμα από το 44ο κεφάλαιο του μυθιστορήματος «Η Παναγιά η Γοργόνα», που εκδόθηκε ολοκληρωμένο το 1949. Η υπόθεσή του διαδραματίζεται σε έναν παραλιακό χώρο, στη Μουριά και στη Σκάλα Συκαμιάς, κοντά στη Μυτιλήνη, και παρακολουθεί την απλή ζωή των κατοίκων της περιοχής λίγο μετά τη Mικρασιατική καταστροφή (1922). O τίτλος του αναφέρεται στην εκκλησία της περιοχής, την Παναγιά τη Γοργόνα, που σύμφωνα με το μύθο του έργου πήρε το όνομά της από μια εικόνα της Παναγίας ζωγραφισμένης ως γοργόνας. Στο συγκεκριμένο απόσπασμα ο τόπος αντιμετωπίζει έντονο πρόβλημα λειψυδρίας, επειδή έχει καιρό να βρέξει. Tο γεγονός απειλεί με καταστροφή τους ελαιώνες του χωριού, οι οποίοι αποτελούν το κύριο έσοδο των κατοίκων. Για να αντιμετωπίσουν το φαινόμενο οι κάτοικοι, αποφασίζουν να κάνουν λιτανεία και να παρακαλέσουν το Θεό να βρέξει.

 

Έτσι οι άνθρωποι του ελιώνα¹ αποφάσισαν να προσπέσουν στο Θεό. Οι δεσποτάδες του νησιού έστειλαν χαρτί σ’ όλες τις επαρχίες, να γίνουν λιτανείες σ’ όλα τα χωριά, παράκλησες για τη βροχή, που την κρατούσε ο Θεός μακριά από τα χώματα των αμαρτωλών.

Βγήκε ντελάλης στο χωριό, βγήκε και στη Σκάλα και το φώναξε, πως την Κυριακή ν’ ανέβουν όλοι στη Μουριά, να βγουν στα χωράφια να παρακαλέσουν.

Ξημέρωσε η Κυριακή και χτύπησαν οι δυο οι καμπάνες της Αγια-Φωτεινής πάνω στο βουνό, χτύπησε και το σιδερένιο σήμαντρο της Αγια-Σωτήρας του νεκροταφείου. Σα να παρακαλούσαν μαζί με τους ζωντανούς κι όλες οι χιλιάδες οι παλιοί ζευγάδες² και ξοχαραίοι³ που ξεκουράζονταν εκεί από τη δούλεψη του ελιώνα. Ύστερα χτύπησε και το καμπανάκι από τα Ράχτα, της Παναγιάς της Γοργόνας το καμπανάκι, να σηκωθούν κι οι αλειτούργητοι οι ψαράδες ν’ ανέβουν στη λιτανεία.

Σηκώθηκαν λοιπόν και τούτοι, βάλαν τις καλές τους τις βράκες, βάλαν τις μαύρες μαλλένιες⁴ κάλτσες και τα γιορτερά παπούτσια, κι ανέβηκαν.

Από την εκκλησιά της Αγια-Φωτεινής, τ’ απολείτουργα⁵, ξεκίνησε η συνοδειά. Μπροστά οι παπάδες, ο ένας με το χρυσό Βαγγέλιο, ο άλλος με τ’ ασημένιο. Στις τέσσερις γωνιές οι τέσσερις Ευαγγελιστάδες στο σμάλτο, δεμένο ένα γύρω με ρουμπίνια σα ροδοπαπούδες. Τα παλικάρια βαστούσαν τα κονίσματα, το μεγάλο το κόνισμα της Σαμαρείτιδας με το νερό στο σταμνί της. Και το άλλο με τη βρύση την εφτάκρουνη⁶, που έχει τις γούρνες άσπρες, μαρμαροπελεκητές, και τα νερά τρέχουν από τη μία γούρνα στην άλλη. Στην πάνω-πάνω γούρνα είναι η Παναγία με τα χέρια σηκωμένα για παρακάλεση.

Βγήκαν και τα λάβαρα με μαύρο κρέπι⁷ στον ασημένιο σταυρό, να δει ο Θεός τη θλίψη του κόσμου, και άστραφταν οι χρυσές φούντες στον ήλιο. Ήταν μαζί και τ’ αγόρια με τα φανάρια και τα ξεφτέρια⁸, ντυμένα με τ’ άσπρα άμφια, ζωσμένα σταυρωτά με το κόκκινο ωμοφόρι⁹.

Ξεκίνησε η πομπή για τα χωράφια, έβγαινε κι έβγαινε ο κόσμος από το πρόκλιτο¹⁰ και σωσμό δεν είχε¹¹. Άντρες, γυναίκες, παιδιά και γέροι, όλοι τ’ ακλούθησαν, να πάνε στον ελιώνα να παρακαλέσουν τον Κύριο, που κρέμασε τη γη πάνω στα νερά, να στείλει στα δέντρα τα πνέματα της βροχής.

Όσο βγαίναν από το χωριό, τα παπούτσια ακουγόντανε, χιλιάδες, στο καλντερίμι¹². Ύστερα άρχισε ο χωραφόδρομος, μονοπάτι, και δε χωρούσαν παρά ο ένας πίσ’ από τον άλλο. Η συνοδειά έγινε μακριά σαν ένα ατέλειωτο μαύρο φίδι, που κλωθογύριζε ανάμεσα στα δέντρα τις κουλούρες του. Σιγά-σιγά χανόταν πίσω από μια πύκνα¹³ από καρυδιές, κι έλεγες πάει, καταχωνιάστηκε μέσα στη λαγκαδιά του Oρυάκα, και ξαφνικά πάλι, να κι έβγαινε το κεφάλι του στο ξάγναντο¹⁴. Αυτό το κεφάλι άστραφτε από λέπια χρυσά και αργυρά, λαμποκοπούσαν στον ήλιο τα ξεφτέρια και τα φανάρια με τα κρύσταλλα. Όλο γλυκά χρώματα, ροδί και θαλασσί, πορτοκαλί και βυσσινί. Κατόπι ξετυλιγόταν, αργά-αργά, η μαύρη ουρά, και σ’ όλο το δρόμο ο μπουχός¹⁵ σηκωνότανε σύννεφο ξανθό πάνω από την ανθρωπομάζωξη.

Πήγαν και σταμάτησαν στα Oμαλά, που είναι η μοναδική ισάδα¹⁶ μέσα στον ανηφορικόν ελιώνα. Εκεί σταμάτησε το κεφάλι της λιτανείας και το φίδι άρχισε να κουλουριάζεται, να συμμαζεύει τη μαυρίλα του, ώσπου σταμάτησε να τυλίγεται ως κι η άκρα της ουράς.

Τότες έκανε ο παπάς τον αγιασμό και ράντισε με βρεγμένο βασιλικό τον ελιώνα στα τέσσερα σημεία, σταυρωτά. Πήραν κι οι νοικοκυραίοι, κι οι γυναίκες, μέσα σε μπουκαλάκια, να ραντίσει καθένας το χτήμα του. Κατόπι οι παπάδες είπαν την παράκληση για τη βροχή, και σε κάθε φράση χίλιες φωνές έλεγαν «αμήν!».

Ανέβαινε πυκνό το μοσκολίβανο μαζί με την προσευκή, και τ’ ασημοκούδουνα από τα θεμιατά¹⁷ των παπάδων ακούγονταν παράξενα ανάμεσα στα δέντρα, μαζί με τα κυπροκούδουνα των ζωντανών που γύρευαν άδικα ένα χλωρό φύλλο. Στέκουνταν με κολλημένα πλευρά και μουκάνιζαν διψασμένα, βέλαζαν λυπητερά και ξεψυχούσαν από την πείνα και τη δίψα, γιατί η γης δεν έβγαζε νερό να δροσιστούν και χορτάρι να φάνε. Τα ’βλεπαν οι άντρες κι ανεστέναζαν. Τα ’βλεπαν οι γυναίκες κι έκλαιγαν.

— Του Κυρίου δεηθώμεν!

Η ευκή σηκωνόταν μονότονη, παρακαλεστική, κλαψιάρικη, σηκωνόταν με τη σκόνη και με τους καπνούς προς τον ουρανό:

— … Και σπλαγχνίσθητι ημίν, Κύριε, τοις χειμαζομένοις σφοδρώς, και τη των αναγκαίων ενδεία πιεζομένοις¹⁸!

— Κύριε ’λέησον!, φώναζαν με πόνο οι χριστιανοί.

Κι ο παπάς ξέσερνε πάλι ψαλμουδιστά τη φωνή:

— Όμβρους ειρηνικούς εξαπόστειλον τη γη προς καρποφορίαν¹⁹!

— Κύριε ’λέησον!

— Μέθυσον, Κύριε, τους αύλακας ταύτης ύδατος καθαρού, εις τροφήν ημών τε και των αλόγων ζώων²⁰!

Όλος ο κόσμος γονάτισε στα χώματα, έκανε το σταυρό του, κοίταζε παρακαλεστικά το Θεό μέσα στα γαλάζια μάτια τ’ ουρανού. Άντρες, γυναίκες, παιδιά, είπαν με δύναμη «αμήν!». Να βουίξουν οι στεγνές λαγκαδιές, να πάει η φωνή τους ως τα πόδια του Κυρίου, να τους ακούσει.

Οι γυναίκες, εκνευρισμένες, με τα πρόσωπα κόκκινα από το περπάτημα και τη ζεστή σκόνη, σιγόκλαιγαν με θρησκευτικό υστερισμό²¹. Οι γριές χτυπούσαν τον κόρφο και έκαιγαν μέσα στα κεραμιδάκια πηχτό «ελιόδακρυ»²² που μοσκοβολούσε γλυκά.

— Ελέησέ μας, Κύριε!

Έτσι τέλειωσε η λιτανεία κάτω από έναν ουρανό πυρωμένο και παστρικό.

Στρατής Μυριβήλης, Η Παναγιά η Γοργόνα, Βιβλιοπωλείον της Εστίας

     (Πηγή: Υπουργείο Παιδείας και Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Θεοδόσης Πυλαρινός, Σοφία Χατζηδημητρίου, Λάμπρος Βαρελάς, «Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α΄ Γυμνασίου»/Στράτη Μυριβήλη «Η Λιτανεία», απόσπασμα από το μυθιστόρημα «Η Παναγιά η Γοργόνα», εκδόσεις Μεταίχμιο, Αθήνα 1998 (παλιό σχολικό βιβλίο, σελ. 57-60), http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2228/Keimena-Neoellinikis-Logotechnias_A-Gymnasiou_html-empl/index04_03.html)

_________________

Σημειώσεις

Α. Άγνωστες λέξεις:

*1. ελιώνα: ελαιώνα *2. ζευγάδες: γεωργοί *3. ξοχαραίοι: αγρότες *4. μαλλένιες: μάλλινες *5. τ' απολείτουργα: μετά τη λειτουργία *6. εφτάκρουνη: με εφτά κρουνούς, κάνουλες *7. κρέπι: είδος λεπτού υφάσματος *8. ξεφτέρια: εξαπτέρυγα *9. ωμοφόρι: οι πλατιές υφασμάτινες ταινίες που φορούν πάνω από τα άμφια οι ιερείς, αλλά και οι βοηθοί τους *10. από το πρόκλιτο: από το νάρθηκα, δηλαδή το μπροστινό τμήμα, όπου και η είσοδος των πιστών *11. σωσμό δεν είχε: τελειωμό δεν είχε *12. καλντερίμι: λιθόστρωτο δρομάκι *13. μια πύκνα: ένα πυκνό τμήμα *14. στο ξάγναντο: στο ανοιχτό μέρος *15. ο μπουχός: η πυκνή σκόνη *16. ισάδα: ίσιωμα *17. θεμιατά: θυμιατά *18. σπλαχνήθητι...πιεζομένοις: ευσπλαχνίσου μας, Κύριε, για την ασήκωτη ταλαιπωρία μας και για τη μεγάλη έλλειψη των αναγκαίων για τη ζωή μας *19. όμβρους....καρποφορίαν: στείλε την ευλογημένη βροχή στη γη για να καρποφορήσει *20. μέθυσον....ζώων: χόρτασε τα αυλάκια της με καθαρό νερό, για να εξασφαλίσουμε τροφή για μας και για τα ζώα μας *21. υστερισμός: υστερία *22. ελιόδακρυ: πηχτό υγρό που βγαίνει από τον κορμό της ελιάς και χρησιμεύει σαν θυμίαμα.

 

Β. Απαντήσετε ονομαστικά στα παρακάτω ερωτήματα:

    •Πρόβλημα; ανομβρία → συνέπεια: λειψυδρία, μεγάλη ξηρασία.

  

    •Αιτία του; Αμαρτίες ανθρώπων (θεολογική ερμηνεία).

 

    •Τρόπος αντιμετώπισης; λιτανεία (= θρησκευτική πομπή, με σκοπό την ικεσία προς το Θεό).

 

    •Πότε; Μια Κυριακή του Νοέμβρη, λίγο μετά τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922.

 

    •Πού;  Στον ελιώνα, στην περιοχή “Ομαλά”, έξω από το χωριό Μουριά της Λέσβου.

 

   •Πρόσωπα; Κάτοικοι του χωριού Μουριά (Συκαμιά) Λέσβου: οι δύο παπάδες, παλικάρια με εικονίσματα και λάβαρα, αγόρια με εξαπτέρυγα και φανάρια, άνδρες και γυναίκες, παιδιά, γέροι και γριές, όλοι αγρότες και ψαράδες από τη Σκάλα Συκαμιάς, ικέτες που δέονται στο Θεό να τους στείλει τη βροχή.

                   

   •Τελετουργικές εκδηλώσεις;

     α) Θρησκευτική πομπή (λιτανεία). 

     β) Αγιασμός και ραντισμός ελαιώνων. 

     γ) Δέηση για βροχή από τους παπάδες.

     δ) Ικεσίες – παρακλήσεις – προσευχές χριστιανών.

  ε) Γονυκλισίες, εκδηλώσεις ταπείνωσης, σταυροκοπήματα.

    στ) Θυμιάματα. 

 

        Ας είναι η ανάρτησή μας αυτή σαν λιτανεία, σαν παράκληση

να βρέξει, επιτέλους, στο Παλαιοχώρι…

Φθινοπωρινός Πριόνας, στα ορεινά του χωριού μας. Φωτογραφία Μυρσίνης Μ. Βουνάτσου (2019).