ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΗΛΙΑΣ Ο ΘΕΣΒΙΤΗΣ

  

Προφήτης Ηλίας ο Θεσβίτης. Εορτάζει στις 20 Ιουλίου. 

  

Ἀπολυτίκιον

Ἦχος δ'. Ταχύ προκατάλαβε.

 

Ὁ ἔνσαρκος Ἄγγελος, τῶν Προφητῶν ἡ κρηπίς, ὁ δεύτερος Πρόδρομος, τῆς παρουσίας Χριστοῦ, Ἠλίας ὁ ἔνδοξος, ἄνωθεν καταπέμψας, Ἐλισαίῳ τὴν χάριν, νόσους ἀποδιώκει, καὶ λεπροὺς καθαρίζει, διὸ καὶ τοῖς τιμῶσιν αὐτόν, βρύει ἰάματα.

Μετάφραση

Ο ένσαρκος Άγγελος, η βάση των Προφητών, ο δεύτερος Πρόδρομος, του ερχομού του Χριστού, Ηλίας ο ένδοξος, έστειλε από ψηλά στον Ελισαίο τη χάρη, διώχνει νόσους και καθαρίζει λεπρούς, γι' αυτό και για όσους τον τιμούν, πηγάζει ιάματα.

Ἁγίου Ρωμανοῦ τοῦ Μελωδοῦ

Κοντάκιον. Ἦχος β΄.

Προφῆτα καὶ προόπτα τῶν μεγαλουργιῶν τοῦ Θεοῦ, Ἠλία μεγαλώνυμε, ὁ τῷ φθέγματί σου στήσας τὰ ὑδατόρρυτα νέφη, πρέσβευε ὑπὲρ ἡμῶν, πρὸς τὸν μόνον φιλάνθρωπον.

Μετάφραση

Συ που προλέγεις και προβλέπεις τα έργα τα μεγάλα του Θεού μας, Ηλία κοσμοξάκουστε, που με το λόγο σου σταμάτησες της βροχής τα σύγνεφα, μεσολάβησε για μας προς τον μόνο φιλάνθρωπο.

 

 

Μεγαλυνάριον

 

Δεῦτε τὸν πυρίπνουν καὶ ζηλωτήν, τὸν διὰ τεθρίππου, ἁρπαγέντα ἀπὸ τῆς γῆς, τῆς τοῦ Xριστοῦ Δευτέρας, Πρόδρομον παρουσίας, Ἠλίαν τὸν Θεσβίτην, ὕμνοις τιμήσωμεν.

Μετάφραση

Ελάτε να τιμήσουμε με ύμνους τον πυρόπνοο και ζηλωτή Ηλία τον Θεσβίτη, αυτόν που αρπάχτηκε στη γη από άρμα, τον Πρόδρομο της Δευτέρας Παρουσίας του Χριστού.

 

ΒΙΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΦΗΤΗ ΗΛΙΑ ΤΟΥ ΘΕΣΒΙΤΗ

Ο Προφήτης Ηλίας ήταν Ισραηλίτης προφήτης που έζησε τον 9^ο αι. π.Χ. και θεωρείται ο μέγιστος των προφητών. Προείπε την έλευση του Χριστού στη Γη, 816 χρόνια πριν από τη γέννησή του.

Ήταν γιος του Σωβάκ και καταγόταν από το χωριό Θέσβη της περιοχής Γαλαάδ, γι’ αυτό ονομάζεται Θεσβίτης. Ανήκε στη φυλή του Ααρών. Όταν γεννήθηκε, ο πατέρας του είδε μία θεία οπτασία: Δύο άνδρες λευκοφορεμένοι τον ονόμαζαν Ηλία, τον σπαργάνωναν με φωτιά και του έδιναν φλόγα να φάει. Τότε πήγε στα Ιεροσόλυμα και, αφού περιέγραψε την οπτασία στους ιερείς, εκείνοι του είπαν, ερμηνεύοντας την οπτασία, ότι ο γιος του θα γίνει προφήτης, η ζωή του θα είναι φως και θα κρίνει το Ισραήλ με δίκοπο μαχαίρι και φωτιά. Το όνομα Ηλίας αποτελεί ελληνική μεταφορά του εβραϊκού ονόματος Ελιγιαχού (אליהו‎) και Ελιγιά, που σημαίνει «Ο Θεός μου είναι o Γιαχβέ».

  Ο Προφήτης Ηλίας άσκησε το προφητικό του χάρισμα επί 25 έτη στα χρόνια του βασιλιά Αχαάβ (873-854 π.Χ.) και της ειδωλολάτρισσας συζύγου του Ιεζάβελ, οι οποίοι ήταν ασεβείς και υποστήριζαν τη λατρεία του Βάαλ. Φορούσε ρούχο από προβιά και καταπολέμησε με πάθος την ειδωλολατρία και τη διαφθορά των βασιλέων και του λαού. Προσευχήθηκε και δεν έβρεξε για τριάμισι χρόνια. Σ’ αυτό το διάστημα κρυβόταν σε σπηλιά κοντά στο χείμαρρο Χοράθ κι ένας κόρακας του πήγαινε τροφή. Αργότερα, με εντολή του Θεού, πήγε στα Σαρεπτά της Σιδωνίας, όπου τον φιλοξένησε μια χήρα. Όταν το παιδί της αρρώστησε και πέθανε, ο Προφήτης προσευχήθηκε κι ανάστησε το παιδί. Έπειτα παρουσιάστηκε στον Αχαάβ και προκάλεσε 400 ιερείς του Βάαλ σε διαγωνισμό, κι όταν εκείνοι απέτυχαν, προσευχήθηκε κι έπεσε από τον ουρανό φωτιά πάνω στο θυσιαστήριο. Για να αποφύγει την οργή της Ιεζάβελ, κατέφυγε στο όρος Χωρήβ.

  

Τα θαύματα.

Στον προφήτη Ηλία αποδίδονται ορισμένα θαύματα. Κατά την Παλαιά Διαθήκη: 1) Κατέβασε τρεις φορές φωτιά από τον ουρανό (Βασιλειών Γ ιη' 39). 2) Με το λόγο του εμπόδισε τη βροχή και δεν έβρεξε ο ουρανός για τριάμισι χρόνια. 3) Ανάστησε το νεκρό γιο της χήρας από τα Σαρεπτά της Σιδωνίας (Βασιλειών Γ, 17-24). 4) Είδε το Θεό στο όρος Χωρήβ στη χερσόνησο του Σινά (θεοπτία). 5) Με το μανδύα του χτύπησε τα νερά του Ιορδάνη ποταμού, που σχίστηκαν κι έγινε ξηρά, για να περάσουν στην απέναντι όχθη ο Ηλίας κι ο μαθητής του Ελισαίος. 6) Η θαυμαστή ανάληψή του πάνω σε πύρινο άρμα στους ουρανούς. 7) Η εμφάνισή του στη Μεταμόρφωση του Χριστού στο όρος Θαβώρ (Καινή Διαθήκη, Ματθ. 17,3). 8) Οκτώ ή δέκα χρόνια μετά την ανάληψή του, απέστειλε γράμματα (ίσως δι’ Αγγέλου) στον βασιλέα Iωράμ, προβλέποντας το θάνατό του, επειδή απομακρύνθηκε από τη λατρεία του αληθινού Θεού (Παραλειπομένων Β’, κεφ. 21, στ. 12).

Ανάληψη στους ουρανούς.

Κατά την ιστορία, ο Προφήτης Ηλίας δεν κοιμήθηκε, αλλά αναλήφθηκε ζωντανός στους ουρανούς πάνω σε πύρινο άρμα, αφού άφησε συνεχιστή του έργου του τον μαθητή του Ελισαίο. Αυτό το θαυμαστό γεγονός εορτάζουν οι Χριστιανοί στις 20 Ιουλίου. Θα τον στείλει ξανά ο Θεός λίγο πριν από τη Δευτέρα Παρουσία μαζί με τον Ενώχ, για να καταδείξει τον Αντίχριστο, αλλά θα ηττηθούν και θα σκοτωθούν από αυτόν (Ματθ. 17, 9, 11 και Αποκάλυψη Ιωάννη 11,3-7).  

Εικόνα από το διαδίκτυο

 

Ορατόριο «Elias» του Μέντελσον

Το 1846 ο Γερμανός συνθέτης Φέλιξ Μέντελσον (1809-1847) έγραψε το ορατόριο «Ηλίας» («Elias»), που αφηγείται επεισόδια από τη ζωή του Προφήτη Ηλία, όπως περιγράφονται στα δύο πρώτα βιβλία των «Βασιλειών» της Π. Διαθήκης: https://www.youtube.com/watch?v=pduEw6cn5N0.

 

Πηγές:

-«Ο ένδοξος Προφήτης Ηλίας κατά την Αγία Γραφή και τους Πατέρες», εκδόσεις «Ετοιμασία», Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Καρέας 2024.

-Ευαγγέλου Π. Λέκκου «Ο Προφήτης Ηλίας άγγελος και επουράνιος άνθρωπος. Βίος και Παρακλητικός Κανών», εκδ. Γαΐτης.

-https://www.youtube.com/watch?v=PXUel16UA84 

-https://www.sansimera.gr/biographies/883#goog_rewarded--https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CF%81%CE%BF%CF%86%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%97%CE%BB%CE%AF%CE%B1%CF%82

-https://www.newsit.gr/ellada/profitis-ilias-ta-thaymata-kai-oi-pio-gnostes-profiteies-tou/4138607/

Ο Άη-Λιας μας. Από Μαρία Χάλακα-Κωστοπούλου

ΔΟΞΑΣΙΕΣ – ΕΘΙΜΑ – ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΗ-ΛΙΑ                  

Η χάρη του Προφήτη Ηλία.

«Αναφέρεται  ότι οι γυναίκες στον Πόντο, πηγαίνοντας στην εκκλησία στη γιορτή του Προφήτη Ηλία, έδεναν στάχυα στο κεφάλι τους και σε όποιο άλλο μέρος του σώματος είχαν πόνους. Μετά τη Μεγάλη Είσοδο του ιερέα, έκοβαν τα στάχυα, για να κοπεί και ο πόνος. Εδώ το μέσο θεραπείας είναι τα στάχυα. Η χάρη του Άγιου μεταδίνεται σ’ αυτά, επειδή οι γυναίκες τα φορούν στη γιορτή του και μέσα στην εκκλησία του. Και τα στάχυα πάλι, με τη σειρά τους, μεταδίνουν τη χάρη του Άγιου στις γυναίκες με την άμεση επαφή που έχουν με το σώμα τους. Για να κοπεί, τώρα, ο πόνος, κόβουν τα στάχυα μιαν ορισμένη στιγμή. Αυτή η πράξη είναι αυτό που λέμε αναλογική μαγεία: όπως κόβω τα στάχυα, έτσι να κοπεί ο πόνος μου».

(Άλκη Κυριακίδου-Νέστορος, «Οι 12 μήνες. Τα Λαογραφικά», εκδ. Μαλλιάρης-Παιδεία, Θεσσ/νίκη, σ. 95)

Η κάψα του ήλιου και ο Προφήτης Ηλίας.

«Τον Ιούλιο υπάρχει πολύ έντονος ο κίνδυνος της κάψας του ήλιου, της ξηρασίας, αλλά και της ξαφνικής και καταστρεπτικής νεροποντής. Υπάρχουν επίσης και οι κίνδυνοι από τις αρρώστιες, οι οποίες φουντώνουν με τη ζέστη. Και αυτούς τους κινδύνους ο ελληνικός λαός τους συνέδεσε, για να μπορέσει να τους ελέγξει, με συγκεκριμένες μορφές του ημερολογίου. Ο κίνδυνος από την κάψα του ήλιου αλλά και την καλοκαιρινή νεροποντή συνδέθηκε με τον Προφήτη Ηλία. Στο Ηλίας - Ήλιος, η λεκτική σύνδεση είναι φανερή. Στο συναξάρι του προφήτη, η σχέση του με τον ήλιο είναι σαφής, λέει: ‟Είναι εκείνος – ο Ηλίας – που τρεις φορές κατέβασε το πυρ από τον ουρανό και είναι επίσης εκείνος που με τη γλώσσα του εμπόδισε τη βροχή και δεν έβρεξε επί τριάμισι χρόνια· και τον Ιορδάνη ποταμό έσχισε και ανελήφθη με άρμα πύρινο στους ουρανούς.ˮ»

(Άλκη Κυριακίδου-Νέστορος, «Οι 12 μήνες. Τα Λαογραφικά», εκδ. Μαλλιάρης-Παιδεία, Θ/νίκη, σ. 93)

 

Ο Προφήτης Ηλίας ρυθμιστής καιρού και προστάτης μετεωρολόγων, μυλωνάδων, φουρνάρηδων.

«Στις κορυφές των βουνών, όπου βρίσκονται τα εκκλησάκια του, ο Προφήτης Ηλίας αντικατέστησε τον Δία νεφεληγερέτη των αρχαίων προγόνων μας· τον κύριο του ήλιου, της αστραπής, της βροντής και των ανέμων, μ’ ένα λόγο το ρυθμιστή των καιρικών συνθηκών. Μ’ αυτή του την ιδιότητα ο Δίας λατρευόταν στις κορυφές των βουνών στην αρχαία Ελλάδα την ίδια εποχή που γιορτάζεται και ο δικός μας Προφήτης Ηλίας, δηλαδή τις πρώτες ημέρες του τρίτου δεκαήμερου του Ιουλίου, κατά τα λεγόμενα κυνικά καύματα. Η ιδιότητα του Προφήτη Ηλία ως ρυθμιστή των καιρικών συνθηκών γίνεται φανερή και από τις μετεωρολογικές παρατηρήσεις που γίνονται τη μέρα της γιορτής του. Στην Κω, κάθε ώρα της μέρας του Προφήτη Ηλία αντιστοιχεί σε έναν μήνα. Ό,τι καιρό κάνει εκείνη την ώρα, τέτοιο καιρό θα έχουμε και τον αντίστοιχο μήνα… Στην Κύπρο αυτόν επικαλούνται όταν αλωνίζουν, "για να πέψει τον αέρα του".» 

(Άλκη Κυριακίδου-Νέστορος, «Οι 12 μήνες. Τα Λαογραφικά», Μαλλιάρης-Παιδεία, Θ/νίκη, σ. 93-94)

 

Ο Προφήτης Ηλίας προστάτης των γουναράδων.

Ο προφήτης Ηλίας θεωρείται προστάτης των γουνοποιών, γιατί με τη μηλωτή του (επανωφόρι από προβιά προβάτου, από την αρχαία λέξη μήλο = πρόβατο) κτύπησε τον ποταμό Ιορδάνη, που σχίστηκε κι έγινε ξηρά, για να περάσουν στην άλλη όχθη ο προφήτης μαζί με τον Ελισσαίο κι άλλους πενήντα ανθρώπους. Ο προφήτης Ηλίας τιμάται παντού απ’ όλους τους ορθόδοξους λαούς, αλλά ιδιαίτερα στην Καστοριά που θεωρείται η κατεξοχήν πόλη των γουναράδων.

(https://www.ekklisiaonline.gr/ekklisiaonline/profitis-ilias-giati-prostatevi-tous-gounopious/)

 

***

ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΝΙΚΗΤΑ «ΤΟ ΛΕΣΒΙΑΚΟ ΜΗΝΟΛΟΓΙΟ», πρδκ. Λεσβιακά, Δελτίον Εταιρείας Λεσβιακών Μελετών, τ. Α΄, τεύχ. Α΄, έκδ. Β΄,  Μυτιλήνη 2001

 

Η παράδοση για τον προφήτη Ηλία.

«Η γι άγι Λιας ήdαν ναυτικός. Είχι βαριθή τ’ ζουή τ’ς θάλασσας, τσ’ απουφά’ισι να πα να ζήσ’ σ’ ένα μέρους, να μη ξέριν οι γ’ αθρώπ’ απί θάλασσα. Έβανι λοιπόν του κουbί τ’ς βάρκας στουν ώμου τ’ τσι γύρ’ζι. Όπου ίβλιπι π’ς τουν ξέραν, τ’ς άφ’νι τσι τράβα παραπέρα. Dε, dε, έφταξι απάνου σ’ ένα β’νό αψ’λό. Άμα ρώτ’σι: "τι ‘νι αυτό που σ’κώνου;", άλλους τουν είπι φτυάρ’ τσ’ άλλους τουν είπι ξύλου. Τότις κατάλαβι πους αυτοί γοι αθρώπ’ εν ηξέραν απί θάλασσα, τσ’ απουφά’ισι να κάτσ’ για πάdα στου β’νό. Τσ’ απί τότις απόμ’νι στα β’νά.»  

(Υψηλομέτωπο – Γέλια, αφήγηση Γ. Χαβιαρίδης - διδάσκαλος, σ. 266)

  

«Του προφήτη Ηλία.  "Αμ’ του άγιου Λια του βράδ’/βάζει η γ ιλιά του λάδ’". Θέλει να πει πως, απ’ τη μέρα του προφήτη Ηλία αρχίζει να λαδίζει η ελιά.

Η γι άγι Λιας, άμα π’λαλή στουν ουρανό μι του άρμα τ’, γινόdιν οι βρουdές τσι γοι αστραπές. Κείνη τη μέρα οι παλιοί κατέβαιναν στη θάλασσα και βλέπαν τα μερομήνια. Απ’ τη φουσκοθαλασσιά ή από την ξέρα (τράβηγμα των νερών) προμάντευαν τον καιρό.

Όταν βλέπαν σύννεφα στον ουρανό, θα ’χαμε πρώιμο χειμώνα. Άμα πάλι φανούν πολλοί τζιτζίροι ή πολλές μυρμηγκιές, θα ’χουμε άσκημη χρονιά.

Τ’ αγιού Λια το μεσημέρι, ό,τι καιρός πάρει, τέτοιος θα ’ναι και ο καιρός του χειμώνα. Αν έχει συννεφιά, θα ’χουμε βαροχειμωνιά.

Το πρωί τ’ αγιού Λια, οι τζομπάνηδες βλέπουνε τους σκύλους τους με τι τρόπο κάθονται. Άμα ο σκύλος είναι ξαπλωμένος κατά το νοτιά, θα ’χουμε καλοκαιριές, άμα πάλι είναι κουλουριασμένος και βλέπει κατά το βοριά, θα ’χουμε βαροχειμωνιά.»

(Αλωνάρης, Κάπη, Ελένη Βλουτόγλου, σελ. 118)    

 

«20. Του Προφήτη Ηλία. Αμ’ τ’ αγιού Λια τσ’ ύστιρα, οι τζουμπανοί βλέπαν τα μιρουμήνια, μέσα στ’ς δώδικα τ’ς μέρις π’ ακλουθούν. Καταλαβαίνιν αμ’ τ’ άστρα τι κιρό θα έχουμι τουν κάθα μήνα. Σα να λέμι, η πρώτ’ η μέρα είνι τ’ Γινάρ’, η δεύτιρ’ τ’ Φλιβάρ’ τσι τ’ απουδέλ’πα.»                                                            

(Μυτιλήνη, σελ. 275)

 

«Οι Τούρκοι έχουν εχθρό τον άγι Λια, γιατί αυτός ξεσκέπασε τα ψευτοθάματα του Μωάμεθ. Όταν γίνονται αστραπές, οι Τούρκοι λένε πως ο Μωάμεθ κυνηγά τον άγι Λια και παλεύουν με τα σπαθιά τους. Τότες οι σπίθες των σπαθιών κάνουν τις αστραπές. Πιστεύουν ακόμα οι Τούρκοι ότι ο άγι Λιας φράζει το φεγγάρι (όταν το φεγγάρι πιάνεται) και τότες οι Τούρκοι ρίχτουν τουφεκιές στα σύννεφα, για να φανή το φεγγάρι.»                                     

(Αλωνάρης, Κάπη, Ελένη Βλουτόγλου, σελ. 118-119)

 

«20 Ιουλίου, του Προφήτη Ηλία. Αμ’ τ’ αγιού Λια, βάζιν λάδ’ του καρύδ’ τσ’ η γιλιά. Η γι άγι Λιας είνι ζουdανός, εν ιπήγι ακόμα στου Θιο. Μο παγαίν’ μια μέρα τσι μ’λα μι του Θιο. Τσ’ είνι προυφήτ’ς απά στ΄ς κιροί.»                         

(Αγιάσος, σελ. 184)

 

«Υπάρχει και η δοξασία ότι η αστραπή και ο κεραυνός γίνονται από το κυνήγημα του αγ. Ηλία, για να χτυπήσει το δράκο. Και ο Ν. Πολίτης υποστηρίζει ότι είναι Ελληνική των μέσων χρόνων. "Εν χειρογράφω, του οποίου περικοπάς παρέθεσα εν Δ.Μ.Μ. σ. 8, αναφέρεται ως δημώδης δοξασία, ότι ο προφήτης Ηλίας εστίν εν τω άρματι βροντών και αστράπτων εν νεφέλαις και ότι δράκοντα διώκει" (Ν. Πολίτης «Παραδόσεις» Β΄, σ. 839).»                                       

(Σημειώσεις και σχόλια, σελ. 165)

 

«Η προυφήτ’ς η γ Ηλίας ίλιγι τα ίσια, ίλιγι τ’ν αλήθεια. Γι’ αυτό η βασιλές τουν έκανι ιξουρία απά στ’ αψ΄λά τα β’να. Έφτους όμους καταρήσ’τσι στου gόσμου να μη βρέξ’ η Θιος έξ(ι) χρόνια, τσι να μη βλαστώσ’ η γη τσι κάν’ γιννήματα. Τσείνουν όμους τουν έστιρνι η Θιος τρουφή μι τουν κόρακα.

Μια χήρα γ’ναίκα τουν πήγι τουν άγιου Λια ψουμί, που του ’χι ζ’μώσ’ μι τα δάκρυγια dου μουρούν, γιατί εν είχι νιρό. Τότις η προυφήτ’ς τ’ν ιφτσήθ’τσι να πληθύνιν ούλα τα πράματα τ’ σπιτιού τ’ς τσι να ξαναβλαστώσ’ πάλι ούλ’ η γη.

Ύστιρα η γι άγιου Λιας έκανι παράπουνου στου Θιο, που τουν έστιρνι του φαγί μι τουν κόρακα, τσ’ όχ’, μαθέ, μι άλλου π’λι. Λέγ’ η Θιος: "Αμ’ τσι συ τέτοιους είσι. Η κόρακας αφήν’ τα κουρακέλια τ’ άμα γινν’θούν τσι φεύγ’. Τώρα τσι συ είσι μισότικνους σα dουν κόρακα, τσ’ άφ’σις του gόσμου τσι πείνασι".

Ύστιρα κατέβ’τσι αμ’ τουν ουρανό του άρμα, γη καρότσα, τσι τουν πήρι τουν άγιου Λια στουν ουρανό ζουdανό. Η γι άγι Λιας όμους ήθιλι να πάρ’ μαζί τ’ τσι του Λισαία που ήdαν κουλλήγας υτ, μα η Θιος δε dουν ήθιλι, τσι κατά π’ τουν τράβα μαζί τ’ η γ Ηλίας, απόμ’νι η Λισαίας κάτου στ’ γη, τσι του φόρεμα τ’ του πήρι η προυφήτ’ς Ηλίας στουν ουρανό.»          

(Αλωνάρης, αφήγηση Αννούδα Κτζίν', σ. 119)

 

«20. Του προφήτου Ηλία. Στο χωριό μας λέγαν: "Τ’ αγιού Λια, βάζιν λάδ’ οι γιλιές".

Στα παλιά τα χρόνια το ισνάφι των μυλωνάδων έκανε συλλείτουργο στον προστάτη τους τον προφήτη Ηλία, κι ακολουθούσαν μεγάλα τσουμπούσια.

Η γι άγι Λιας δε bέθανι, μόνι τουν πίραν τα σύννιφα. Γι’ αυτό τσι τα σύννιφα στικόdιν στ’ αψ’λά τα β’να, τσι τα ξουκκλήσια τ’ άγιου Λια απά στα β’να τα χτίζουμι.»

(Αγιά Μαρίνα, σελ. 189)

 

«20 Ιουλίου -- Τ’ αγιού Λια του πουρνό, προυτού βγη η γήλιους, ένας παλιός άθριπους, η Στέλιους η Προυβιάς, ήβγινι ταχτέρ-ταχτέρ τσ’ ίβλιπι τουν ήλιου, τσι μας ίλιγι τι κιρό θα κάν’ η κάθα μήνας. Τσι μας ίλιγι πους η γήλιους έχ’ τρίγια πουδάρια, τσ’ ανάμισα σ’ αυτές τ’ς τρεις τ’ς χαραμάδις, π’ κάνιν τα πουδάρια τ’, ήβριστσι του gιρό.»                           

(Ίππειος, αφήγηση Ευστρατία Παναγιουτέλαινα, σελ. 220)

 

«Γη Προυφήτ’ς Ηλίας μ’λά μι του Θιο. Γι’ αυτό τουν βάζιν αψ’λά, να βλέπ’ γη κόσμους να του καταλαβαίν’ πους μ’λά μι του Θιο.»                       

(Πλωμάρι, σελ. 247)  

Ο ΑΗ-ΛΙΑΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΑΣ    

   

Το εξωκκλήσι του Προφήτη Ηλία στην κορυφή του βουνού πάνω από το Ραχίδι. Λιτό, ανεμοδαρμένο, ερημικό. 

Για τις φωτογραφίες ευχαριστούμε τον π. Χαράλαμπο Γιουβανάκη και τη μητέρα του Μαρία Κουτλή-Γιουβανάκη.

 

ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΙΜΙΩΔΕΙΣ ΦΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΗ-ΛΙΑ

• Από τ' Άη-Λια το βράδυ, βάζει η ελιά το λάδι.

• Απού τ’ Άη-Λια, μπαίνει το λάδι στην ελιά.

• Από του Άη-Λια, βγάζει λάδιν η ελιά. 

• Από τ' Άη-Νηλιά βάλλει το λάδιν η ελιά. 

• Αφ' τ' Άη-Νηλιά το βράδυ βάλλει η ελιά το λάδι. 

• Τ’ Άη-Λια στουμπά η ’λιά.

(Παρατήρηση γεωργική: ότι ο ελαιοκαρπός αρχίζει να περιέχει λάδι, να λαδώνει, από τα τέλη Ιουλίου· 20 Ιουλίου το πανηγύρι του Προφήτη Ηλία.)

 

• Τ’ Άι-Πνευμάτου (Ιούνιος) βάλ’ ορνό και τ’ Άη-Λια (20 Ιουλίου) φάε σύκα.

• Άγια Μαρίνα (17 Ιουλίου) δoς μου σύκα, κι Άη-Λια άπλωσε και έπαρε.

• Ο Άη-Λιας κόβει σταφύλια κι η Αγιά Μαρίνα σύκα.

• Της Αγιά Μαρίνας σύκα και τ’ Άη-Λιoς σταφύλι και τ’ Άγιου Παντελεήμονα (27 Ιουλίου) γεμάτο το μαντήλι.

• Τ’ Άη-Λια (20 Ιουλίου) το καρύδι, του Σωτήρος (6 Αυγούστου) το σταφύλι, και της Παναγιάς (15 Αυγούστου) το σύκο.

(Σύνδεση καλοκαιρινών εορτών με την ωρίμανση των φρούτων, σύκων, σταφυλιών, καρυδιών.)

 

• Απού τ’ Άη-Λιος γυρίζει ο καιρός αλλιώς.

• Τ’ Άη-Λιος γυρίζει η μέρα αλλιώς.

• Ήρθε τ' Άη-Λιος, γυρίζ΄ο καιρός αλλιώς.

• Ήρθε τ’ Άη-Λιος, γυρίζει το καρδάρι αλλιώς. 

• Ήρθι η Άγιου-Λιας, βάλι ξύλα στη φουλιά σ'!

• Ήρθ’ Άη-Λιας, μάσ΄ τα ξύλα στη φωλιά σ’.

(Δηλαδή ότι ο καιρός αρχίζει να γίνεται ψυχρότερος από την εορτή του Άη-Λια στις 20 Ιουλίου και πρέπει να κάνουμε ετοιμασίες για το χειμώνα.)

 

• Όταν βρέξει τ' Άη-Λια, πούλα τα βόια και σύρε για μελίσσα.

(Δηλαδή, αν βρέξει του Προφήτη Ηλία, θα είναι πολύ παραγωγικά τα μελίσσια.)

 

• Θα σου δώσω [ξύλο], όσες έφαε το ταμπούρλο στον Άη-Λια!

(Λέγεται επειδή στο πανηγύρι του Άη-Λια παίζουν όλη τη νύχτα ταμπούρλα!)

 

• Πήρε τους Αγιολιάδες.

(Πήρε τα βουνά, ανέβηκε στα κορφοβούνια / έγινε κλέφτης / τρελάθηκε.)

Πηγή:http://repository.kentrolaografias.gr/xmlui/handle/20.500.11853/2/browse?rpp=20&offset=6&etal=-1&sort_by=-1&type=lemma&value=%CE%86%CE%B3%CE%B9%CE%BF%CF%82+%CE%97%CE%BB%CE%AF%CE%B1%CF%82&order=ASC